Projekt pn. „Ewaluacja konsultacji społecznych realizowanych przy budowie elektrowni wiatrowych w Polsce” był realizowany przez Polskie Towarzystwo Socjologiczne pomiędzy lipcem a październikiem 2011 roku. Projekt został zrealizowany w ramach konkursu dotacji organizowanego przez Ministerstwo Rozwoju Regionalnego współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej w ramach Programu Operacyjnego Pomoc Techniczna.

Powstawanie farm wiatrowych w Polsce wiąże się z poważnymi kontrowersjami, przez co niemal każda inwestycja tego typu spotyka się z protestami lokalnych środowisk. W konflikty zaangażowani są liderzy społeczności lokalnej, przedstawiciele władzy samorządowej, lokalne i ogólnopolskie organizacje pozarządowe, przedsiębiorcy związani z branżą wiatrową, a także instytucje administracji centralnej. Co istotne, zarówno przeciwnicy, jak i zwolennicy energetyki wiatrowej posiadają silne argumenty w postaci raportów i analiz naukowych, które prezentują sprzeczne wnioski. W związku z tym – w sytuacji, w której nie istnieją niepodważalne obiektywne argumenty – wydaje się, że nie ma możliwości przekonania oponentów do zmiany stanowiska. Stąd też niezwykle ważna jest rola prowadzonych przy tego typu inwestycjach konsultacji społecznych, które powinny brać pod uwagę stanowiska wszystkich stron, a także rola władz samorządowych, która powinna dążyć do minimalizowania konfliktu w społeczności lokalnej.

Celem badania było przede wszystkim uchwycenie roli, jaką w procesie rozwoju tej sfery gospodarki, odgrywają konsultacje społeczne rozumiane jako proces dokonujący się w społeczności lokalnej. Analizie poddano mechanizmy dialogu obywatelskiego, proces narastania i wygaszania konfliktu, a także role, jakie przybierają aktorzy społeczni. W tle tych procesów obserwowano otoczenie instytucjonalne, w szczególności działania instytucji na szczeblu samorządowym, lecz także – regionalnym i centralnym.

W ramach realizacji badania przeprowadzono szeroko zakrojone i pogłębione analizy jakościowe. W pierwszym etapie opracowano analizę desk research obejmującą obecny stan energetyki wiatrowej oraz uwzględniającą ramy prawne i systemowe, w jakich prowadzone są inwestycje wiatrowe. Ponadto przeprowadzono 5 wywiadów pogłębionych w przedstawicielami aktorów zaangażowanych w istniejący konflikt. W drugim, głównym etapie, zrealizowano 15 studiów przypadku, a w trakcie każdego z nich przeprowadzono wywiady pogłębione z wójtem lub burmistrzem, sołtysami, inwestorami, liderami społeczności, organizacjami pozarządowym, z przedstawicielami grup protestujących, z mieszkańcami terenów sąsiadujących z inwestycją oraz z przedstawicielami RDOŚ. W trakcie studiów gromadzono liczne dokumenty, analizy, ekspertyzy, a także plakaty, ulotki, pisma, odezwy oraz tworzono dokumentację fotograficzną. Na podstawie każdego ze studium stworzono raporty cząstkowe.

W ostatniej fazie projektu zorganizowano panel ekspertów, w którym wzięli przedstawiciele środowisk przeciwnych energetyce wiatrowej, przedstawicieli organizacji zrzeszających inwestorów branżowych, organizacji ekologicznych, a także eksperci ds. inwestycji środowiskowych. W trakcie burzliwej dyskusji próbowano zmniejszyć zakres konfliktu i omówiono proponowane wstępnie rekomendacje.

Na podstawie zgromadzonego materiału powstał raport końcowy, którego prezentacja miała miejsce 28 października 2011 w Pałacu Staszica w Warszawie.