ZARZĄD GŁÓWNY PTS
(Ukonstytuowany 12 maja 2007 r.)

Piotr Gliński - Przewodniczący, Instytut Filozofii i Socjologii PAN; Instytut Socjologii UwB; e-mail: pglinski@ifispan.waw.pl

Krystyna Szafraniec - Wiceprzewodnicząca ZG, Instytut Rozwoju Wsi i Rolnictwa PAN; Instytut Socjologii UMK; e-mail: krystyna.szafraniec@uni.torun.pl

Krystyna Janicka - Sekretarz ZG, Instytut Filozofii i Socjologii PAN; e-mail: kjanicka@ifispan.waw.pl

Sławomir Łodziński - Skarbnik ZG, Instytut Socjologii UW; e-mail: s.lodzinski@uw.edu.pl

Andrzej Kojder - Członek Prezydium ZG, Katedra Socjologii Prawa UW; e-mail: a.kojder@uw.edu.pl

Barbara Lewenstein - Członek Prezydium ZG, Instytut Stosowanych Nauk Społecznych UW; e-mail: lewenstein@compi.net.pl

Włodzimierz Wesołowski - Członek Prezydium ZG, Instytut Filozofii i Socjologii PAN; e-mail: wwesolow@ifispan.waw.pl

Krzysztof Bondyra - Członek ZG, Instytut Socjologii UAM; e-mail: bondyra@amu.edu.pl

Krzysztof Frysztacki - Członek ZG, Instytut Socjologii UJ; e-mail: usfryszt@cyf-kr.edu.pl

Krzysztof Tomasz Konecki - Członek ZG, Instytut Socjologii UŁ; e-mail: konecki@uni.lodz.pl

Ewa Narkiewicz-Niedbalec - Członek ZG, Instytut Socjologii UZ; email: enarkiew@uz.zgora.pl

Marek Nowak - Członek ZG, Instytut Socjologii UAM; e-mai: kawon.m@amu.edu.pl

Józef Styk - Członek ZG, Instytut Socjologii UMCS; e-mail: jstyk@bacon.umcs.lublin.pl

Barbara Worek - Członek ZG, Uniwersytet Socjologii UJ; e-mail: b.worek@uj.edu.pl

Paweł Załęcki - Członek ZG, Instytut Socjologii UMK; e-mail: zalecki@umk.pl

Biuro Zarządu Głównego PTS
Nowy Świat 72, 00-330 Warszawa, pok. 216
tel./fax (0-22) 826-77-37, e-mail: pts@ifispan.waw.pl
http://www.pts.org.pl

Przypominamy, że obsługa Biura PTS jest jednoosobowa. W związku z tym sprawy członkowskie (przyjmowanie składek) będą załatwiane od wtorku do piątku w godz. 12.00-15.00. W razie konieczności kontaktu w innych godzinach prosimy o wcześniejszą wiadomość telefoniczną (826-77-37).

Spis treści

Walne Zgromadzenie Delegatów PTS
Sprawozdanie ZG PTS za okres marzec 2006–marzec 2007; Sprawozdanie finansowe ZG PTS za 2006 rok; Z obrad Walnego Zgromadzenia Delegatów PTS (na podstawie protokołu)

Nagrody PTS
Nagroda im. Stanisława Ossowskiego; Nagroda im. Floriana Znanieckiego

Nasi darczyńcy

Kronika personalna
Odznaczenia państwowe; Profesor Jerzy J. Wiatr honorowym senatorem Uniwersytetu w Lublanie; Marek Ziółkowski Oficerem Orderu Zasługi Republiki Francuskiej; Rozstrzygnięcie konkursu na redaktora naczelnego „Polish Sociological Review”; Komitet Socjologii Polskiej Akademii Nauk 2007–2010

Nowi Członkowie PTS

Zaproszenie na konferencję
(Kon)teksty kultury medialnej. Analizy i interpretacje

Sprawozdania z konferencji
Oficerowie grup dyspozycyjnych w aspekcie bezpieczeństwa narodowego; Metody badań społeczeństwa obywatelskiego. Jak badać działanie społeczne?; Pięćdziesięciolecie Polskiego Towarzystwa Socjologicznego

Z życia sekcji
Kolejna publikacja Sekcji Antropologii Społecznej

Kącik historyczny
Pierwsze zebranie Sekcji Socjologicznej PTF

Z prasy wzięte
Sondażowy vox populi — vox Dei; Rządowi nie udało się przejąć CBOS}

Do i od redakcji
List otwarty Barbary Fatygi; Jubileusz w Instytucie Socjologii UW

UWAGA: plagiaty
Listy w sprawie plagiatów od Marii Libiszowskiej-Żółtkowskiej i Jerzego Kwaśniewskiego

Myśli o socjologii i socjologach

Pożegnanie
Tadeusz Doktór — wspomnienie

Forum przedsiębiorczości
Odeszli: Tadeusz Doktór, Maria Hirszowicz

UWAGA. Niniejsza IB jest zaopatrzona we wkładkę pn. BIBLIOGRAFICZNA INFORMACJA BIEŻĄCA nr 53

*************************************************

Walne Zgromadzenie Delegatów PTS

Sprawozdanie Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Socjologicznego za okres marzec 2006–marzec 2007 (skrót)

Wstęp
Sprawozdanie niniejsze obejmuje działalność PTS w drugim roku pracy Zarządu Głównego pod przewodnictwem kol. Piotra Glińskiego. Przedstawiamy w nim merytoryczne i organizacyjne inicjatywy Zarządu PTS oraz główne kierunki działań podejmowanych przez Oddziały Terenowe i Sekcje Tematyczne w okresie roku począwszy od marca 2006 r. W sprawozdaniu ograniczymy się do kwestii najważniejszych.

Skład i działalność Zarządu Głównego PTS
Ukonstytuowanie się obecnych władz PTS nastąpiło 27 maja 2006 r. W okresie sprawozdawczym Zarząd Główny pracował w składzie: Piotr Gliński — przewodniczący, Krystyna Szafraniec — wiceprzewodnicząca, Krystyna Janicka — sekretarz, Sławomir Łodziński — skarbnik, oraz członkowie: Krzysztof Bondyra, Henryk Domański, Krzysztof Frysztacki, Krzysztof Gorlach, Aleksandra Jasińska-Kania, Andrzej Kojder, Barbara Lewenstein, Krystyna Lutyńska i Włodzimierz Wesołowski. Nowymi członkami Zarządu — w miejsce kolegów ustępujących z tej funkcji (Jerzego Szackiego i Juliusza Gardawskiego) — zostali: Ewa Narkiewicz-Niedbalec i Józef Styk.
Przedmiotem początkowych zebrań było omówienie zaleceń Komisji Rewizyjnej ZG oraz ustaleń i wniosków z WZD z marca 2006 r. Podjęto stosowne decyzje mające na celu uwzględnienie owych wniosków w bieżącej działalności Towarzystwa. W ramach wniosków zgłoszonych na WZD postulowano m.in. bardziej konsekwentne egzekwowanie składek członkowskich. Zgłoszono także sugestię, aby — w związku z koniecznością reagowania na publicznie formułowane zarzuty wobec badań opinii społecznej — utworzyć Radę Etyki Badań Społecznych. Wnioskowano odpowiednią modyfikację regulaminu Funduszu Samopomocy Koleżeńskiej, a także uzupełnienie regulaminu Nagrody im. Ossowskiego. Postulowano również wprowadzenie do Statutu zapisu w sprawie uprawomocnienia się członkostwa po wniesieniu składki. Wszystkie te sprawy były przedmiotem dyskusji i stosownych rozstrzygnięć.
Jeśli chodzi o bieżące problemy Towarzystwa, Zarząd PTS szczególnie wiele uwagi poświęcił sprawom finansowym i organizacyjnym związanym z funkcjonowaniem Zakładu Badań Naukowych PTS. Rozszerzono skład Rady ZBN i powołano jej nową przewodniczącą w osobie kol. Barbary Lewenstein. Kierowany przez Panią Krystynę Wierzbicką Zakład, który funkcjonuje w warunkach ostrej konkurencji, z powodzeniem starał się wypracować własną pozycję na rynku zamówień badawczych. Niewątpliwym sukcesem kierowanego przez Panią Wierzbicką ZBN jest wypracowanie zysku w wysokości pozwalającej na pokrycie ciążącego na PTS zadłużenia. Konsekwentna postawa i efekty pracy Pani Dyrektor zasługują na szczere uznanie.
Poważną dziedzinę pracy władz Towarzystwa stanowiła w roku sprawozdawczym organizacja XIII Ogólnopolskiego Zjazdu Socjologicznego. Powołano Radę Programową i zaakceptowano skład Komitetu Organizacyjnego, zaproponowany przez gospodarzy Zjazdu. Funkcję Przewodniczącego Rady Programowej powierzono wieloletniemu członkowi PTS kol. Januszowi Musze. Prace związane z przygotowaniem Zjazdu są poważnie zaawansowane. Odbyły się dwa posiedzenia Rady Programowej, na których wypracowano Program Zjazdu zaakceptowany przez Zarząd. Aktualnie została zamknięta lista grup tematycznych. Przewodniczący Rady Programowej pozostaje na bieżąco w ścisłym kontakcie z organizatorami sesji plenarnych, sympozjów oraz grup tematycznych. Informacja o Zjeździe dostępna jest na specjalnie założonej stronie internetowej Zjazdu (http://www.zjazd-pts.uz.zgora.pl). Stosowne komunikaty zostały również opublikowane w „Informacji Bieżącej”. Na Zjazd zostali zaproszeni wysocy przedstawiciele ISA oraz ESA (przewodniczący i wiceprzewodniczący). Honorowy patronat nad Zjazdem w 2007 r. objął Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej.

Działania długofalowe
Zarząd Główny podjął inicjatywę przygotowania wszechstronnej diagnozy (ekspertyzy) dotyczącej kondycji społeczeństwa, państwa, kultury. Wychodzimy bowiem z założenia, że jako środowisko socjologów nie tylko możemy, ale wręcz powinniśmy wyraźniej zaangażować się w tworzenie rzetelnego oglądu społeczeństwa. Do udziału w tym przedsięwzięciu chcielibyśmy zaprosić pokrewne Towarzystwa Naukowe — Politologów, Psychologów, Historyków. Inicjatywie przewodzą koledzy: Piotr Gliński, Włodzimierz Wesołowski i Krystyna Szafraniec.
W ramach popularyzacji dorobku socjologicznego Zarząd Główny planuje — począwszy od kwietnia br. — cykl spotkań poświęconych prezentacji wydanych ostatnio książek z zakresu socjologii.

Kontakty środowiskowe
Działalność PTS i członków Zarządu wykracza niekiedy poza obowiązki statutowe. Podczas wizyty w Oddziale Szczecińskim i Katowickim przewodniczący PTS zapoznał się z konkretnymi problemami pracy tych środowisk. Uczestniczył także w posiedzeniach Komitetu Socjologii PAN. Był obecny, po raz kolejny, na dorocznej konferencji OFBOR-u poświęconej omówieniu stanu badań sondażowych. Stanowisko PTS w kwestii tych badań kol. Gliński prezentował w mediach. Rozważane w poprzednim roku sprawozdawczym powołanie Rady Etyki Badań Społecznych nie wydaje się prawdopodobne. Analiza tonu dyskusji wokół tej inicjatywy ujawnia zbyt dużą rozbieżność stanowisk w środowisku badaczy (dla przypomnienia: stanowisko ZG zostało opublikowane w IB 81 (grudzień 2005 r.). Natomiast kwestia sondażystyki medialnej — w nieco innej formie — została podjęta dzięki inicjatywie kol. Barbary Lewenstein. Pod jej kierunkiem afiliowana przy Biurze PTS stażystka z Żoliborskiego Centrum Kobiet w ramach projektu „3 sektor — Twoje pierwsze miejsce pracy” opracowała projekt i złożyła do Fundacji Kronenberga wniosek o dofinansowanie szkoleń dla dziennikarzy w zakresie metodologii i interpretacji badań sondażowych.

Sprawy członkostwa
Przy współpracy z przewodniczącymi oddziałów Pani Maria Mańkowska — kierownik Biura PTS — opracowała elektroniczną bazę członków Towarzystwa. Chociaż sprawa ta wymagała znacznego nakładu pracy, była konieczna ze względu na bieżące kontrolowanie spraw członkowskich i porządkowanie zaległości w płaceniu składek. Systematycznie prowadzona była akcja przypominania kolegom o ich zadłużeniu. Wysyłanie monitów przyniosło niewątpliwie pozytywny efekt. Według urealnionej listy Towarzystwo nasze liczy obecnie 1282 członków.
W roku sprawozdawczym przyjęliśmy do naszego grona 78 członków zwyczajnych oraz 38 członków stowarzyszonych, łącznie 116 osób. W tej drugiej kategorii przeważają studenci. W związku z przygotowywanym Zjazdem spodziewać się można dalszego wzrostu zainteresowania przynależnością do PTS. Pamiętamy, że jednym z efektów ożywienia aktywności po Zjeździe Poznańskim było powstanie czterech nowych sekcji — Socjologii Jakościowej i Symbolicznego Interakcjonizmu, Sekcji Młodzieży i Edukacji, Sekcji Socjologicznych Problemów Bezpieczeństwa Narodowego oraz Sekcji Studenckich Kół Naukowych.

Członkowie wspierający i darczyńcy
Od 2004 r. statut PTS dopuszcza nową kategorię członkostwa, którą stanowią członkowie wspierający. Wśród instytucji zainteresowanych tą formą przynależności do PTS są nie tylko uniwersyteckie Instytuty Socjologii i Instytuty Naukowe PAN, ale także publiczne i niepubliczne szkoły wyższe i instytuty badawcze (np. Instytut Badania Opinii i Rynku PENTOR). W roku sprawozdawczym do grona sympatyków PTS przystąpiły kolejne trzy instytucje. Są to Instytut Stosowanych Nauk Społecznych UW, Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Białej Podlaskiej oraz Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Administracji w Lublinie. Status członka wspierającego posiada obecnie 17 instytucji. Udzielane przez nie środki na wspieranie działalności statutowej jest dla PTS sprawą niezmiernie cenną. Odrębną kategorię sympatyków PTS stanowią osoby, które dokonały wpłat na rzecz Towarzystwa z tytułu 1% odpisu podatkowego. Przypomnijmy, że w 2006 r. z tytułu wpłat za rok 2005 PTS uzyskał kwotę 10 890 zł. Listę osób, które dokonają takiej wpłaty za rok 2006, a nie zastrzegą anonimowości, opublikujemy w „Informacji Bieżącej” PTS.

Biuro
Biurem PTS od 2003 r. kieruje niestrudzenie Pani Maria Mańkowska. Jej wyjątkowa sprawność i życzliwość są dobrze znane wszystkim, którzy — choćby incydentalnie — zetknęli się z Biurem. Prezydium i Zarząd Główny PTS ma wiele powodów, by docenić oddanie Pani Marii i przekazać jej tą drogą szczególne wyrazy uznania i podziękowania. Ze względu na jednoosobową obsadę Biura i płynące stąd obciążenia Pani Marii, apelujemy, by zwracać się do niej przede wszystkim w sprawach koniecznych i naprawdę ważnych. Niezmiennie od lat doniosły wkład w funkcjonowanie Biura PTS ma Pani Hanna Mokrzycka. Doskonale sprawowane obowiązki sekretarza redakcji PSR nie przeszkadzają Jej umiejętnie wspierać naszą codzienną działalność. Dziękujemy gorąco Pani Hannie Mokrzyckiej za Jej koleżeńską postawę.
Dobrze układa się współpraca biura z księgowym, Panem Robertem Górniewskim obsługującym finanse PTS i ZBN. Przypomnijmy, że księgowość prowadzona jest w systemie elektronicznym w ramach usług zleconych zewnętrznej firmie. Mimo niewątpliwych ułatwień prawidłowe działanie w tej sferze wymaga nadal uwagi i wnikliwego oglądu ze strony Skarbnika i Przewodniczącego. Bieżąca kontrola wydatków i gromadzenie niezbędnych dokumentów pozostaje niezmiennie w gestii kierownika Biura — Pani Marii Mańkowskiej, która także monitoruje finansową działalność oddziałów terenowych PTS. Szczegóły dotyczące finansowej kondycji Towarzystwa zawiera sprawozdanie Skarbnika PTS.

Aktywność naukowa PTS — konferencje, debaty i dyskusje nad książkami
W roku sprawozdawczym Zarząd Główny przy współudziale innych instytucji naukowych organizował debaty i sesje naukowe. Problematyka spotkań nawiązywała do kwestii szczególnie ważnych zarówno dla środowiska socjologicznego, jak i dla przebiegu publicznej debaty.
Oto tytuły debat i dyskusji naukowych, które były organizowane z udziałem Zarządu Głównego PTS:
1. „Standardy uprawiania socjologii” (Komitet Socjologii PAN i ZG PTS, 31 maja 2006);
2. „Spór o społeczeństwo obywatelskie w Polsce” (IFiS PAN, IS UW, ZG PTS, 27 czerwca 2006);
3. „Czego dowiedzieliśmy się o społeczeństwie polskim z ostatnich wyborów samorządowych? — sesja powyborcza” (ZG PTS i OW PTS, 29 listopada 2006);
4. „Czerwiec–Październik '56. Poznański początek — sesja naukowa w ramach ogólnopolskich obchodów 50. rocznicy Czerwca 1956” (ZG PTS i Oddział Poznański PTS, 2006).
Ważną dla środowiska konferencję poświęconą pamięci Profesora Władysława Kwaśniewicza w czerwcu 2006 r. zorganizował Oddział Krakowski PTS we współpracy z IS UJ. Oddział ten współorganizował także konferencję z okazji setnych urodzin Profesora Feliksa Grossa, honorowego członka PTS.
W czerwcu 2006 r. z inicjatywy PTS przy współpracy IFiS PAN oraz Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej odbyło się spotkanie promocyjne i dyskusja nad książką Galii Chimiak How Individualists Make Solidarity Work. 28 marca tego roku we współpracy z IFiS PAN zorganizowana będzie dyskusja nad książką Piotra Glińskiego Style działania organizacji pozarządowych w Polsce.

Działalność wydawnicza i informacyjna
W ramach serii pozjazdowej (Poznań 1994), dzięki funduszom uzyskanym przez ZG, w 2006 r. ukazały się kolejne publikacje: Europa w polskich dyskursach pod red. Anny Horolets; Współczesne problemy socjologii organizacji i zarządzania pod red. Beaty Glinki i Krzysztofa Koneckiego (8 publikacji książkowych z tego cyklu ukazało się w 2005 r.). Dofinansowano również tom XLV–XLVI „Principia. Pisma koncepcyjne z filozofii i socjologii teoretycznej” (Sekcja Socjologii Nauki PTS) oraz publikację w języku angielskim abstraktów referatów wygłoszonych przez członków Sekcji Socjologii Medycyny na XI Międzynarodowym Kongresie Socjologii Zdrowia i Medycyny w Krakowie, 2006.

«Polish Sociological Review»
Zgodnie z planem w 2006 r. ukazały się cztery kolejne numery wydawanego przez PTS czasopisma naukowego „Polish Sociological Review”. „Polish Sociological Review” jest jedynym polskim czasopismem socjologicznym ukazującym się w języku angielskim i dzięki temu dostępnym dla międzynarodowego środowiska nauk społecznych. Ukazuje się nieprzerwanie od 1961 r. Publikuje teksty socjologów polskich i zagranicznych oraz przedstawicieli innych nauk społecznych i humanistycznych.
„Polish Sociological Review” od 2005 r. (od numeru 149, 2005-1) notowane jest na tzw. Liście Filadelfijskiej (Thomson Scientific Master Journal List), indeksowane w Social Sciences Citation Index, „Journal Citation Reports/Science Edition”, od wielu lat regularnie uwzględniane w ”Sociological Abstracts” i innych światowych, systematycznych abstraktach socjologicznych. Od 2007 r. „Polish Sociological Review” będzie indeksowane w „Elsevier Bibliographic Databases: SCOPUS”. Również od 2007 r. abstrakty i informacje o piśmie oraz autorach zamieszczone będą w CEJSSH („The Central European Journal of Social Sciences and Humanities”). PSR dostępny jest w prenumeracie zagranicznej i krajowej, a także w sprzedaży detalicznej. W Internecie PSR jest dostępny w serwisach baz bibliograficznych i pełnotekstowych firm: EBSCO Publishing i CEEOL (Central and Eastern European Online Library).
W związku z upływem drugiej kadencji redaktora naczelnego PSR, ZG PTS ogłosił konkurs na objęcie tej funkcji. Termin zgłaszania kandydatur upłynął 28 lutego br. Poza kandydaturą kol. Joanny Kurczewskiej — dotychczasowego redaktora — nie było innych zgłoszeń. Joanna Kurczewska przedstawiła koncepcję prowadzenia pisma, co będzie podstawą dalszych rozmów ZG z kandydatką. Zarząd Główny wysoko ocenia pracę redaktora, sekretarza redakcji i całego zespołu odpowiedzialnego za wydawanie PSR. Należy podkreślić, że koledzy działający na rzecz PSR pracują społecznie. Wszystkim im najserdeczniej dziękujemy.

«Informacja Bieżąca PTS»
W 2006 r. ukazały się 2 numery IB: nr 82 w czerwcu i nr 83 w grudniu. Ta ceniona w środowisku socjologicznym publikacja ukazuje się regularnie od ponad 20 lat. Od nr 78 funkcje redaktora sprawuje kol. Wojciech Pawlik przy współpracy Pani Marii Mańkowskiej. Kolejny numer „Informacji Bieżącej” kol. Pawlik przygotuje wraz ze swoim następcą. Będzie nim Paweł Załęcki z Torunia. Wojciechowi Pawlikowi serdecznie dziękujemy za niezawodność, inwencję i wieloletnie oddanie sprawom naszego środowiska. Pawła Załęckiego witamy serdecznie w roli redaktora IB, życząc mu najserdeczniej pomyślności w pełnieniu nowego zadania oraz satysfakcji z podjętej funkcji. Wypróbowanymi przyjaciółmi jakże cennego dla nas biuletynu środowiskowego są Ewa Pajestka-Kojder, która honorowo niezmiennie od lat zajmuje się opracowaniem edytorskim IB, oraz Pani Róża Sułek, której dziełem jest „Bibliograficzna Informacja Bieżąca” (BIB), sporządzana zawsze ze znawstwem i wzorową starannością. Zarząd podjął ostatnio starania mające na celu zamieszczanie „Informacji Bibliograficznej” na stronie internetowej PTS. Pani Róża Sułek z pełnym zrozumieniem odniosła się do tej inicjatywy. Uzgodniono, że zawartość „Informacji Bibliograficznej” powinna być udostępniona na stronie internetowej PTS jako nasza działalność misyjna pro publico bono. Warto dodać, że pierwszych 15 numerów BIB-u w wersji elektronicznej Pani Róża Sułek przygotowała nieodpłatnie, w ramach pracy społecznej. Pozostałe materiały zgodziła się sukcesywnie udostępniać na naszej stronie internetowej. Obu Paniom, Róży Sułek i Ewie Pajestce-Kojder, jesteśmy bardzo wdzięczni i serdecznie dziękujemy.
Towarzystwo nasze doczekało się witryny internetowej z prawdziwego zdarzenia (www.pts.org.pl). Ten fakt jest w dużej mierze zasługą młodych kolegów z ISNS, którzy energicznie przystąpili do jej unowocześniania i aktualizowania. Wielką przysługę w tej dziedzinie oddal PTS Pan Albert Hupa, który stronę internetową Towarzystwa wykonał społecznie, a aktualnie jest jej administratorem i opiekunem. Obecnie każdy z nas może sprawdzić, co ona oferuje. Zapraszamy do zapoznania się z archiwaliami i aktualnościami dotyczącymi prac Zarządu, Oddziałów i Sekcji. Warto też odwiedzić interesujące Forum Dyskusyjne Oddziału Warszawskiego.

Obecność PTS na forum krajowym
PTS, reprezentowane przez kol. Włodzimierza Wesołowskiego, jest członkiem Rady Towarzystw Naukowych przy Polskiej Akademii Nauk. Andrzej Kojder z ramienia PTS uczestniczy w radzie CBOS i jest jej przewodniczącym. Jest on również członkiem Rady Redakcyjnej przygotowywanego przez PAN Słownika polskich towarzystw naukowych. Dla PTS jest ważne, że kol. Kojder — członek Zarządu i Prezydium PTS — pełni funkcję przewodniczącego Komitetu Socjologii PAN. Fakt ten sprzyja podejmowaniu wspólnych inicjatyw naukowych.

Obecność na forum zagranicznym
PTS utrzymuje stały kontakt z Międzynarodowym Stowarzyszeniem Socjologicznym ISA. Reprezentantem PTS w Radzie Towarzystw Narodowych ISA jest kol. Janusz Mucha. W związku z Kongresem ISA w Durbanie Janusz Mucha i Joanna Kurczewska przygotowali sesję dotyczącą socjologii w Europie Środkowej i Wschodniej.
PTS współpracuje z Europejskim Towarzystwem Socjologicznym (ESA). W grudniu 2006 r. w Paryżu odbyło się spotkanie przedstawicieli Narodowych Towarzystw Socjologicznych poświęcone dyskusji nad pożądanymi kierunkami rozwoju badań społecznych w Europie. Z ramienia ZG PTS uczestniczyła w nim kol. Monika Kwiecińska-Zdrenka, która jest przedstawicielką PTS w Zarządzie ESA. Członkowie PTS proszeni byli drogą elektroniczną o wyrażenie opinii nt. stanowiska polskiego środowiska socjologów w sprawie europejskiej polityki naukowej. PTS zostało zaproszone przez przewodniczącego Węgierskiego Towarzystwa Socjologicznego do udziału w Kongresie, który odbył się w Budapeszcie w listopadzie 2006 r. Tematem Kongresu był wpływ integracji na badania socjologiczne w Europie Środkowej. PTS reprezentował kol. Józef Niżnik.

Działalność Oddziałów PTS
Doniosła część zadań statutowych PTS spoczywa na oddziałach terenowych Towarzystwa. Poprzez swoją aktywność upowszechniają dorobek socjologii, krzewią kulturę humanistyczną i przyczyniają się do integracji środowiska lokalnego. Dzięki organizowanym przez oddziały zebraniom, konferencjom i współpracy z instytucjami naukowymi i społecznymi PTS jest obecne w wielu krajowych środowiskach akademickich i zawodowych.
W skład naszego Towarzystwa wchodzi aktualnie 14 oddziałów terenowych. Najmłodszym jest powołany w 2006 r. Oddział Białostocki, liczący 23 członków. Intensywność i formy pracy w oddziałach są zróżnicowane. Podstawową formą działalności oddziałów pozostają zebrania i seminaria naukowe. W większości oddziałów jest ich co najmniej kilka rocznie. Niekiedy mają one charakter spotkań cyklicznych. Tytuły odczytów wskazują na bogatą i zróżnicowaną tematykę spotkań. Wśród referentów są także goście z krajowych i zagranicznych ośrodków akademickich. Atrakcyjną formą spotkań są fora dyskusyjne, np. „Warszawski Klub Dyskusyjny na Chłodnej”. Szczególnym uznaniem cieszą się imprezy, które weszły do tradycji niektórych oddziałów i stały się ważnym elementem ich image'u. Tak jest w przypadku „Festiwalu Humoru” w Oddziale Katowickim, a we Wrocławiu rolę taką pełnią „Dni Socjologa” połączone z „Konkursem Fotografii Społecznej” i imprezą plenerową. Doświadczenia małych oddziałów, takich jak białostocki czy opolski, dowodzą, że liczba członków i długość trwania oddziału nie są najważniejsze do skutecznego działania. Koledzy z Opola od lat opiekują się „klasą socjologiczną” w jednym z opolskich liceów. Tradycyjnie też współorganizują — wraz z krajowymi i regionalnymi instytucjami naukowymi i samorządowymi — konferencje i projekty badawcze. Z kolei Oddział Szczeciński współorganizował ogólnopolską konferencję naukową pt. „W kręgu socjologii interpretatywnej — zastosowanie metod jakościowych. Ponowoczesność i tożsamość” (wraz z Instytutem Socjologii i Psychologii USz oraz Sekcją Socjologii Jakościowej i Symbolicznego Interakcjonizmu PTS).
Obserwując inwencję i znaczne ożywienie kolegów z Oddziału Szczecińskiego i Warszawskiego mamy pewność, że oba środowiska wyszły zwycięsko z fazy hibernacji i teraz mogą być przykładem dla innych. Znakomite sprawozdanie z rocznej działalności OW jest lekturą ciekawą i nastraja optymistycznie. Wśród licznych inicjatyw Oddziału Warszawskiego szczególnie cenna jest akcja gromadzenia informacji o miejscach pochówku socjologów i sprawowania opieki nad ich grobami. Tę formę przywracania pamięci o zmarłych kolegach socjologowie warszawscy propagują w innych oddziałach (por. IB 82).
Energiczne działania sanacyjne podjął w ostatnim czasie Oddział Lubelski. Przyjęte plany działania, a zwłaszcza przygotowywana przez ten oddział konferencja nt. „Dylematów kształcenia socjologów w Polsce Południowo-Wschodniej” zapowiadają ożywienie działalności. Minął rok od chwili reaktywowania Oddziału Rzeszowskiego. Nowy Zarząd oddziału uporządkował kwestie formalne, wznowił działalność naukowo-popularyzatorską (spotkania naukowe, konferencja oraz wykłady otwarte) i przygotowuje się do aktywnego udziału merytorycznego w Ogólnopolskim Zjeździe. Oddział Krakowski pod kierunkiem wieloletniego przewodniczącego dopracował się interesujących form współpracy z Instytutem Socjologii UJ. Świadczą o tym organizowane konferencje o zasięgu ogólnopolskim i inne cenne inicjatywy.
W szczególnej sytuacji znajduje się Oddział Zielonogórski, jeden z najmniej licznych. Koledzy z ZG nie zawahali się przyjąć na siebie wielkiej odpowiedzialności w związku z organizacją XIII Zjazdu. Poza dobrze prowadzoną działalnością statutową intensywnie pracują na rzecz całego środowiska, co zasługuje na prawdziwe uznanie ze strony nas wszystkich. Aktywnie działają pozostałe oddziały. Oddział Łódzki, drugi po Warszawskim pod względem wielkości, zorganizował z udziałem studentów 7 zebrań naukowych cieszących się ogromną frekwencją (powyżej 100 osób). Godna upowszechnienia jest praktyka Oddziału Łódzkiego, w którym najlepsi magistranci, wyróżnieni nagrodą im. Floriana Znanieckiego oraz Jana Lutyńskiego, zapraszani są do wygłoszenia odczytu dla członków PTS. W wielu oddziałach jest regułą, że studenci socjologii zapraszani są na zebrania naukowe, na których informowani są o działalności PTS i zapoznawani z treścią „Informacji Bieżącej” PTS (np. Oddział Katowicki, Zielonogórski).
Liczba zebrań naukowych i ranga zorganizowanych konferencji wskazują, że aktywnie działają także Oddziały: Toruński, Poznański i Gdański. Współpracują one ze studenckimi kołami naukowymi, lokalnymi oddziałami innych towarzystw naukowych. Oferta odczytowa i seminaryjna, kierowana do ludzi młodych, cieszy się w tych oddziałach dużym powodzeniem.
Wśród trudności, jakie sygnalizują oddziały, są kłopoty ze ściągalnością składek członkowskich, niska frekwencja na organizowanych zebraniach i spotkaniach naukowych, trudności finansowe związane z organizowaniem większych przedsięwzięć, a także niedostateczna komunikacja między oddziałami. Ta ostatnia kwestia wymaga rozwijania bazy informatycznej, ważną sprawą jest też upowszechnianie wiedzy o procedurach występowania o środki finansowe — krajowe i unijne.

Działalność Sekcji PTS
W ramach naszego Towarzystwa działa 17 sekcji tematycznych, które skupiają socjologów o pokrewnych zainteresowaniach. Do powstania 4 spośród nich przyczyniły się doświadczenia związane z udziałem w Zjeździe Socjologicznym w Poznaniu. W 2005 r. były to: Sekcja Metod Jakościowych i Symbolicznego Interakcjonizmu, Sekcja Młodzieży i Edukacji oraz Sekcja Studenckich Kół Naukowych, a w styczniu 2006 r. — Sekcja Socjologicznych Problemów Bezpieczeństwa Narodowego. Sekcje te prowadzą ożywioną działalność i wyróżniają się ciekawymi inicjatywami. Sekcja Metod Jakościowych i Symbolicznego Interakcjonizmu stworzyła pismo naukowe w postaci elektronicznej „Qualitative Sociology Review” w wersji angielskiej i polskiej; Sekcja Młodzieży i Edukacji prowadzi cykliczne spotkania naukowe i zdążyła zorganizować dwie konferencje o zasięgu ogólnopolskim. Członkowie tej sekcji opracowują też komentarze do dokumentów wydawanych przez Ministerstwo Edukacji Narodowej.
Poważną konferencję o zasięgu międzynarodowym zorganizowała w Sandomierzu Sekcja Socjologii Religii. Natomiast w ramach europejskiej konferencji poświęconej nierównościom w sferze zdrowia i medycyny Sekcja Socjologii Medycyny przygotowała odrębną sesję. Działalność konferencyjną — także w formie patronatu lub współdziałania — odnotowały inne sekcje: Sekcja Metod Jakościowych i Symbolicznego Interakcjonizmu, Sekcja Socjologicznych Problemów Bezpieczeństwa Narodowego, Sekcja Pracy Socjalnej, Sekcja Wsi i Rolnictwa. Sekcja Historii Socjologii planuje aktywny udział w konferencji poświęconej pamięci prof. Turowskiego. Aktywność naukowa Sekcji intensyfikuje się w związku z XIII Zjazdem w Zielonej Górze. Dziesięć sekcji zgłosiło chęć zorganizowania grup tematycznych na Zjeździe.
Na podstawie działalności konferencyjnej wiele sekcji przygotowało do druku publikacje. Część tych prac oczekuje na recenzje wydawnicze, inne już zostały skierowane do druku. Ze względu na ograniczone możliwości udzielania przez Zarząd Główny wsparcia finansowego ważną sprawą jest własna aktywność członków sekcji, pozyskanie osób chętnych do pracy i współpraca z instytucjami akademickimi i samorządowymi.
Wśród sekcji, które nie dostarczyły sprawozdania z rocznej działalności, zapewne są takie które przeżywają różnego rodzaju trudności. Jednym z problemów jest przeciążenie obowiązkami osób za nie odpowiedzialnych. Jeśli jednak zainteresowanie danym profilem działalności istnieje, konieczne jest przekazanie pałeczki młodszym kolegom (por. Sekcja Socjologii Pracy).
Dzięki grantom uzyskanym z Ministerstwa Nauki i Informatyzacji (obecnie MNiSW) Zarząd Główny mógł w 2006 r. dofinansować niektóre konferencje organizowane przez sekcje (Socjologii Wsi i Rolnictwa, Socjologii Medycyny, Pracy Socjalnej). W roku sprawozdawczym Zarząd Główny PTS skierował do Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego wniosek o dofinansowanie w 2007 r. PSR (4 numery) i IB wraz z BIB (2 numery), XIII Zjazd w Zielonej Górze i 8 konferencji. Przypominamy, że jedną z możliwych form uzyskiwania pomocy finansowej jest aplikowanie za pośrednictwem PTS do MNiSW o stosowne dotacje. Już wiemy, że Ministerstwo przyznało na Zjazd kwotę 50 tys. zł.

Nagrody PTS
Do nagrody im. Floriana Znanieckiego za 2006 r. zgłoszono 20 prac magisterskich, spełniających warunki regulaminu, o 6 więcej niż w roku ubiegłym. Z wyjątkiem 2 przypadków są to prace przygotowane w uniwersyteckich Instytutach Socjologii. Rosnąca liczba przedstawianych do oceny prac jest źródłem satysfakcji, jednakże dla jurorów oznacza poważny wzrost honorowo pełnionych obowiązków. Do nagrody im. Stanisława Ossowskiego za 2006 r. przedstawiono 3 książki. Obie nagrody cieszą się w naszym środowisku niezmiennie dużym uznaniem, są elementem szlachetnej tradycji i łatwo rozpoznawalnym znakiem PTS.

Zakończenie
Zasadniczym celem władz Towarzystwa jest zapewnienie jego pomyślności i realizacja celów statutowych. Zgodnie z tradycją PTS Zarząd stara się podtrzymywać współpracę między socjologami z różnych szkół i generacji oraz wspierać inicjatywy oddziałów regionalnych i sekcji tematycznych. Doceniamy wagę więzi socjologicznego środowiska akademickiego z lokalnymi i regionalnymi instytucjami pozanaukowymi. Kultywując tradycję, jesteśmy otwarci na nowe inicjatywy merytoryczne i organizacyjne. Jubileusz Pięćdziesięciolecia PTS jest zapewne źródłem satysfakcji dla całego środowiska socjologicznego, ale jednocześnie zobowiązuje nas do krytycznego oglądu własnych dokonań. Zapewne XIII Ogólnopolski Zjazd w Zielonej Górze będzie właściwą okazją do takiego namysłu.
Ponieważ skuteczne działanie wymaga odpowiednich podstaw materialnych, warto na koniec przypomnieć apel w sprawie 1% odpisu od podatku za 2006 r. na rzecz PTS.
Krystyna Janicka
Sekretarz ZG PTS

Sprawozdanie finansowe Zarządu Głównego PTS za 2006 rok (skrót)

Wprowadzenie
Problemy finansowego funkcjonowania Polskiego Towarzystwa Socjologicznego i Zakładu Badań Naukowych PTS (ZBN-u) należały w minionym roku działalności do kwestii, którymi na bieżąco musiał się zajmować Zarząd Główny, a zwłaszcza jego Prezydium. Nie miały one jednak charakteru tak dramatycznego, jak w ostatnich latach. Nasze działania koncentrowały się przede wszystkim na stabilizacji sytuacji finansowej całego Towarzystwa oraz wzmocnieniu merytorycznej działalności ZBN. Prowadzona była stale kontrola finansów oraz utrzymane były, wcześniej już wprowadzone, kroki oszczędnościowe. Przyniosły one pozytywne rezultaty, gdyż perspektywy finansowe Towarzystwa wypadają obecnie bardziej obiecująco niż w poprzednich okresach sprawozdawczych.

Analiza wpływów finansowych PTS
Wpływy finansowe w PTS (Biura PTS) w 2006 r. opiewały na sumę 196 714,27 zł (zob. tabela). Były one o 80% większe niż w 2005 r. (gdy wyniosły razem 112 247,31 zł), ale pozostawały ponad 2 razy mniejsze niż w 2004 r. (525 215,91 zł, ale był to rok Zjazdu w Poznaniu). Zwiększenie wpływów finansowych w roku sprawozdawczym 2006 w porównaniu do poprzedniego wynika głównie z aktywności samego Towarzystwa. Pochodziło ono z wpływów z zysku ZBN-u przeznaczonego na realizację celów statutowych Towarzystwa, realizacji grantów KBN-owskich, zwiększenia regularności opłat członkowskich oraz wpłat na PTS jako organizację pożytku publicznego.
Tabela: Bilans finansowy PTS (Biura PTS) w 2006 r.
Przychody z: wydawnictw (z dotacjami z KBN) 49 123,48
działalności statutowej (w tym dotacje i granty) 147 590,79
Razem: 196 714,27
Koszty: wydawnictw 57 102,34
ogólne PTS 112 705,13
Razem: 169 807,47
Wyniki: z wydawnictw –7.978,86
z działalności statutowej 34 885,66
Razem: 26.906,80

Wśród wpływów finansowych Towarzystwa w 2006 r. należy zwrócić uwagę na następujące typy przychodu uzyskane w ramach działalności statutowej:
• przychód z wpłat z zysku ZBN-u przeznaczonego na cele statutowe Towarzystwa w 2006 r.: 58 410,07 zł;
• przychód ze składek członkowskich, który wyniósł w 2006 r.: 52 880,00 zł. Był on większy niż w 2005 r., gdy wyniósł on 31 720,00 zł. W 2004 r. było to 64 212,00 zł! (ale był to rok zjazdowy), w 2003 r.: 31 300,00 zł, w 2002 r.: 29 200,00 zł, a w 2001 r.: 33 300,00 zł.). Po wpływie ze składek w 2006 r. widać oddziaływanie zbliżającego się Zjazdu oraz skutki akcji regularyzacyjnej podjętej przez oddziały Towarzystwa, a także Zarząd Główny;
• całkowity wpływ z dotacji i grantów KBN w wysokości 74 500,00 zł, w tym:
28 800,00 zł (na PSR i „Informację Bieżącą”). Były one na prawie identycznym poziomie, jak w poprzednim roku (29 100,00 zł),
27 500,00 zł w na kolejny etap realizacji grantu prof. Ewy Nowickiej,
18 200,00 zł na organizację konferencji sekcji PTS;
• przychód (marża) z obsługi grantów w 2006 r. wyniósł 8 557,05 zł. Był on nieznacznie mniejszy niż w 2005 r. (9 586,00 zł) i w 2004 r., który przyniósł nam kwotę 13 631,00 zł, ale zbliżony do sumy uzyskanej dwa lata wcześniej (2003 r.) — 8 040,00 zł;
• przychód z wpłat członków wspierających i darczyńców, który wyniósł w 2006 r. łącznie 15 400,00 zł (od samych członków wspierających — 15 400,00 zł). Jest on większy niż w 2005 r. (11 026,00 zł), w 2004 r. (8 838,05 zł) i w 2003 r. (13 800,00 zł), ale znacząco mniejszy niż w 2001 i 2002 r. (w 2002 r.: 20 700,00 zł, 2001 r.: 29 300,00 zł). Wynik ten wskazuje na ważny kierunek poszukiwania zwiększenia źródeł finansowania Towarzystwa;
• wpłaty na rzecz organizacji pożytku publicznego, które wyniosły w 2006 r. 10 899,50 zł. Były one prawie 2 razy większe niż w 2005 r. (6 117,00 zł). Jest to nowy typ wspomagania finansowego Towarzystwa, którego zwiększenie zależy w dużym stopniu od jego upowszechnienia wśród członków. Po uzyskanym wyniku w 2006 r. widać pozytywne efekty popularyzowania tej formy finansowego wsparcia PTS-u;
• przychód z odsetek bankowych wyniósł w 2006 r. 247,06 zł i był zasadniczo mniejszy niż w 2005 r. (2 393,88 zł).
Wydawnictwa PTS przyniosły nam ogółem wpływ w wysokości 49 123,48 zł, a wśród nich największe przychody uzyskaliśmy z „Polish Sociological Review” (ze sprzedaży 20 323,48 zł i dotacji KBN w wysokości 22 800,00 zł). Na „Informację Bieżącą” otrzymaliśmy dotację KBN w wysokości 6 000,00 zł.
Wpływ finansowy w 2006 r. z wydawnictw był prawie identyczny jak w 2005 r., w którym wyniósł 47 242,00 zł. Pozostaje on jednak mniejszy niż w najlepszym 2004 r., gdy uzyskaliśmy 56 059,00 zł (ale był to związane m.in. z otrzymaną dużą dotacją KBN-u na organizację zjazdu).

Koszty działalności PTS
Koszty funkcjonowania Towarzystwa (czyli Biura PTS, wydawnictw i prowadzenia działalności statutowej) wyniosły w 2006 r. 169 807,47 zł. Były one trochę wyższe niż w 2005 r. (158 940,36 zł), ale zdecydowanie niższe niż w poprzednich latach — w 2004 r. wyniosły one aż 312 426,31 tys. zł (ale był to rok zjazdowy), w 2003 r. — 246 tys. zł.
Koszty wydawnictw PTS w 2006 r. wyniosły 57 102,34 zł. Były one wyższe niż w 2005 r. (gdy były na poziomie 47 157,43 zł), ale prawie identyczne z wydatkami w 2004 r., gdy wyniosły one 58 407,11 zł.
Wydatki na publikację „Polish Sociological Review” wyniosły 46 455,00 zł w 2006 r. Były prawie identyczne jak w 2005 r. (45 709,00 zł.) i wyższe niż w 2004 r., w którym znalazły się one na poziomie 31 167,09 zł (wówczas pewną część kosztów wydawania PSR zmniejszyliśmy dzięki organizacji zjazdu socjologicznego). Pozostawały na zbliżonym poziomie, jak w latach między zjazdami (w 2003 r. wyniosły one 42 tys., w 2002 r. 44 tys. zł, a w 2001 r. 51 tys.). Podobnie koszt wydawania w 2006 r. „Informacji Bieżącej” wyniósł 10 647,34 zł i był na tym samym poziomie, co w poprzednim roku sprawozdawczym (w 2005 r. — 11 118,00 zł) i pozostawał na poziomie lat między zjazdami.
Koszty wydawnictw Towarzystwa (czyli PSR i IB) przewyższają wysokość dotacji otrzymywanych na nie z KBN-u (22 800,00 zł). Uzupełniamy je kwotami otrzymywanymi ze sprzedaży „PSR” i działalności statutowej Towarzystwa.
Różnica między przychodami a wszystkimi kosztami PTS przyniosła nam w 2006 r. nadwyżkę w wysokości 26 906,80 zł. Jest to wynik, którego znaczenie widać na tle poprzednich lat (z wyjątkiem 2004 r.). W 2005 r. zanotowaliśmy stratę w wysokości prawie 47 tys. zł (–46 693,05 zł), w 2003 r. ponownie stratę w wysokości 32 tys. zł. (–31 977,72 zł), którą wyrównali w dużym stopniu swoimi dobrowolnymi wpłatami członkowie Zarządu Głównego. W 2002 r. strata wyniosła 21 146,00 zł, a w 2001 r. 33 435,00 zł. W 2004 r. zanotowaliśmy dużą nadwyżkę w wysokości 203 546,65 zł (ale był to rok zjazdowy).
Działalność statutowa Towarzystwa zawsze przynosiła nam straty, które wyrównywaliśmy przede wszystkim nadwyżkami finansowymi (zyskiem) uzyskiwanymi z ZBN-u. Sytuacja, gdy Zakład znalazł się w kłopotach finansowych (w latach 2003–2004), przeniosła się także na funkcjonowanie Towarzystwa. Podjęte wówczas działania — związane z jednej strony z dyscypliną finansową i oszczędnościami (dotykającymi oddziały terenowe i sekcje Towarzystwa), a z drugiej strony z unowocześnieniem księgowości — przyniosły nam w 2006 r. pierwsze pozytywne efekty.
Na koniec 2006 r. na koncie głównym Towarzystwa znajdowała się suma 175 297,22 zł, na koncie Zjazdu (Zielona Góra) 1 931,00 zł, w kasie Biura PTS suma 17 329,27 zł (wraz z oddziałami terenowymi), a na innych rachunkach bankowych była jeszcze kwota 12 000 zł (lokata Aleksandra Matejki).
Towarzystwo w końcu 2006 r. posiadało na wszystkich swoich rachunkach bankowych (razem z kwotą 42 263,06 zł będącą na koncie Zakładu Badań Naukowych PTS) sumę 245 587,55 zł.

Sytuacja finansowa ZBN
Problemy funkcjonowania finansowego ZBN stanowiły w 2006 r., podobnie jak w latach poprzednich, przedmiot stałej troski Prezydium i Zarządu Głównego PTS. W roku ubiegłym nastąpiła stabilizacja funkcjonowania Zakładu. W 2006 r. ZBN zawarł 11 nowych umów i kontynuował realizację starych zobowiązań.
Oceniając funkcjonowanie ZBN-u w 2006 r., należy zwrócić uwagę na spadek liczby zawartych umów oraz ich łącznej wartości w porównaniu do 2005 r. W ocenie Dyrektor Zakładu spadek ten ma charakter przejściowy. Wynikał on z podziału dużych projektów badawczych na poszczególne etapy związane z koniecznością rozłożenia ich płatności, ucieczki w 2005 r. od podatku VAT na badania naukowe oraz przeniesienia planowanych badań w roku 2006 na obecny 2007 r. (dotyczy to m.in. badań ISP PAN, Wydziału Prawa i Administracji UW, ISNS UW).
W 2006 r. Zarząd Główny PTS nie pobrał żadnej kwoty od ZBN-u na poczet przyszłego zysku (podobnie jak w 2005 r.), co miało na celu umożliwienie sprawnego funkcjonowania Zakładu. W maju 2006 r. została spłacona ostatnia rata „starych długów” sprzed 2004 r. (5 136,00 zł), co w sensie praktycznym zakończyło problemy z trudną przeszłością Zakładu. W ciągu ostatnich trzech lat spłata tych długów pomniejszyła zyski ZBN-u o kwotę ponad 80 tys. zł.
Obok spraw finansowych Zakładu, Prezydium i Zarząd Główny PTS dużo uwagi poświęciły kwestiom organizacyjnym związanym ze wzmocnieniem jego funkcjonowania. Został rozszerzony skład Rady ZBN i powołano jej nową przewodniczącą w osobie kol. Barbary Lewenstein. Nowa Rada ma stanowić zaplecze wspomagające i merytoryczne ZBN-u. Starano się także wypracować nową formułę jej współpracy z dyrektorem ZBN i dyskutowano o rozszerzeniu jej uprawnień w zakresie formy sprawowania kontroli merytorycznej i finansowej nad Zakładem.
W 2006 r. Zakład utrzymał się na rynku badań socjologicznych i spłacił w zasadzie wszystkie swoje zobowiązania finansowe wobec kontrahentów. Razem z Radą Zakładu rozpoczął działania na rzecz swojego unowocześnienia i rozwoju. Nastąpiła także zmiana relacji między Zakładem a Zarządem Głównym i Biurem PTS, które w sytuacjach trudnych (np. zatory płatnicze) wspólnie działały na rzecz szybkiego ich rozwiązania. Funkcjonowanie ZBN-u w 2006 r., podobnie jak w 2005, daje nam podstawy do umiarkowanego optymizmu co do jego obecnej kondycji, a także zwiększającego się jego znaczenia finansowego dla całości funkcjonowania Towarzystwa.

Ocena sytuacji finansowej PTS w 2006 roku
W 2006 r. została utrzymana stosunkowo dobra sytuacja finansowa Towarzystwa po „trudnych latach” 2003–2004. Brak jest obecnie bezpośredniego zagrożenia finansowego, co było udziałem Towarzystwa na wiosnę 2004 r. Stoi ono jednak stale przed problemem utrzymania swojej stabilnej sytuacji finansowej i „nieprzejedzenia” uzyskanych nadwyżek finansowych. Jako Towarzystwo byliśmy i jesteśmy nadal skazani na stałe borykanie się z problemami finansowymi.
Podsumowując już generalnie miniony rok działalności finansowej Towarzystwa, należy podkreślić jego stabilizację w tym zakresie oraz stworzenie podstaw do jego rozwoju. Rok ten można nawet określić w dużym stopniu jako przełomowy, gdyż zobaczyliśmy wreszcie pozytywne skutki podjętych wcześniej działań naprawczych. Towarzystwo stoi obecnie jednak przed nowymi wyzwaniami. Należy do nich przede wszystkim wzmocnienie finansowe działalności merytorycznej oddziałów i sekcji, m.in. przez zawarcie odpowiednich pozycji w corocznych projektach budżetu Towarzystwa oraz propozycji konkursów grantowych na wspomaganie konferencji PTS-u.
Tak jak w latach poprzednich, wypada powiedzieć na zakończenie sprawozdania, że tylko od nas samych zależy, jak będziemy dbać o wspólne dobro, jakim jest nasze Polskie Towarzystwo Socjologiczne. Regularność opłat członkowskich, przeznaczenie 1% od dochodu osobistego na rzecz Towarzystwa, realizacja badań i grantów badawczych przez PTS i ZBN tworzą najmocniejsze nasze podstawy finansowe. Dodatkowe możliwości finansowego wsparcia dla Towarzystwa niesie organizacja zjazdu w Zielonej Górze w tym roku.
Sławomir Łodziński
Skarbnik ZG PTS

Z obrad Walnego Zgromadzenia Delegatów Polskiego Towarzystwa Socjologicznego (na podstawie protokołu)

Walne Zgromadzenie Delegatów (WZD) Polskiego Towarzystwa Socjologicznego rozpoczęło się 25 marca 2007 r. o godz. 11:15 w Pałacu Staszica w Warszawie, ul. Nowy Świat 72 w Sali Stanisława Staszica. Zgromadzenie, ze względu na liczbę oraz wagę podjętych problemów, trwało wyjątkowo długo.
Obrady rozpoczął Przewodniczący PTS Piotr Gliński, który w swoim powitalnym wystąpieniu zwrócił uwagę na to, że PTS czekają w najbliższym czasie dwa ważne wydarzenia: XIII Ogólnopolski Zjazd Socjologiczny oraz obchody Pięćdziesięciolecia PTS. Wskazał on także, iż mimo trudnych obecnie czasów PTS trwa i rozwija się, co należy potraktować jako sukces Towarzystwa. W związku z tym Przewodniczący nawiązał do wcześniej toczonej dyskusji dotyczącej wypracowania nowej formuły funkcjonowania PTS. Podkreślił, że owa zmiana winna mieć charakter ewolucyjny i być efektem dyskusji środowiska socjologicznego. Wskazał również na konieczność uzupełnienia składu Zarządu Głównego nową generacją socjologów, co pozwoli na wspólne wypracowanie nowej formuły funkcjonowania PTS.
WZD jednogłośnie przyjęło protokół Zgromadzenia z 26 marca 2006 r. Sprawozdanie merytoryczne z działalności PTS w roku 2006 przedstawiła Krystyna Janicka, sekretarz ZG PTS. Sprawozdanie finansowe za rok 2006 przedstawił Sławomir Łodziński. Przedstawiono również za rok ubiegły sprawozdania Komisji Rewizyjnej (Maria Zielińska), Sądu Koleżeńskiego (Krzysztof Zamecki) oraz Zarządu Funduszu Samopomocy Koleżeńskiej (Ewa Kaltenberg-Kwiatkowska).
Przewodniczący Rady Programowej XIII Zjazdu Socjologicznego Janusz Mucha przedstawił obszerną informację o stanie przygotowań do Zjazdu, czym jednocześnie zainicjował dyskusję dotyczącą kwestii związanych ze Zjazdem. Następnie rozpoczęła się stosunkowo burzliwa dyskusja nad sprawozdaniami i kierunkami pracy Towarzystwa. Do jej najważniejszych punktów można zaliczyć kwestie: Pięćdziesięciolecia PTS, składek członkowskich oraz ich ewentualnego podziału na części pozostające do dyspozycji Oddziałów Terenowych i Zarządu Głównego (propozycja regulacji statutowej), zasad współpracy Oddziałów Terenowych z Zarządem Głównym, finansowego wzmocnienia funduszu samopomocy koleżeńskiej, decentralizacji funkcjonowania Towarzystwa, ustawy lustracyjnej w kontekście środowiska socjologicznego.
Tuż po dyskusji odbyło się głosowanie nad udzieleniem absolutorium dla ZG za rok sprawozdawczy. W głosowaniu jawnym przyjęto jednogłośnie wniosek o udzielenie absolutorium ZG, bez głosów przeciwnych oraz wstrzymujących się. Odbyło się również głosowanie nad propozycją przygotowania przez Komisję Wnioskową uchwały pozwalającej Polskiemu Towarzystwu Socjologicznemu na przeprowadzanie akredytacji kierunków socjologicznych. W głosowaniu jawnym, przy 1 głosie na tak oraz 6 wstrzymujących się, wniosek został odrzucony. Następnie głosowaniu poddano wniosek o treści: „Czy Walne Zgromadzenie zobowiązuje Zarząd Główny do przygotowania stanowiska PTS w sprawie lustracji”. Za wnioskiem opowiedziało się 16 osób, przeciwko 23, wstrzymało się od głosu 6 osób. W rezultacie głosowania wniosek nie uzyskał większości.
Przewodniczący PTS Piotr Gliński przedstawił informację o propozycji wpisu oddziałów PTS i ZBN do Krajowego Rejestru Sądowego. Ogłoszono również wyniki prac Jury Nagrody im Floriana Znanieckiego oraz Jury Nagrody im. Stanisława Ossowskiego (szersze informacje znajdują się w bieżącym numerze IB).
Następnie odbyły się wybory uzupełniające do Zarządu Głównego. Wybory uzupełniające do Zarządu Głównego dotyczyły 5 osób, którym kończy się kadencja: Henryka Domańskiego, Krzysztofa Frysztackiego, Krzysztofa Gorlacha, Aleksandry Jasińskiej-Kani, Krystyny Lutyńskiej. Piotr Gliński podziękował ustępującym członkom za dotychczasową współpracę. Wskazał jednocześnie na zarekomendowane przez Zarząd Główny osoby: Pawła Załęckiego oraz Krzysztofa Frysztackiego. Krystyna Lutyńska zgłosiła kandydaturę Krzysztofa Koneckiego; Krzysztof Bondyra zgłosił kandydaturę Marka Nowaka; Józef Styk zgłosił kandydaturę Ireny Machaj; Krzysztof Gorlach zgłosił kandydaturę Barbary Worek. Wszyscy kandydaci wyrazili zgodę na gotowość kandydowania, oprócz Ireny Machaj, która była nieobecna na Zgromadzeniu. W wyniku głosowania do Zarządu wybrano następujące osoby: Pawła Załęckiego, Krzysztofa Frysztackiego, Krzysztofa Koneckiego, Marka Nowaka oraz Barbarę Worek. Z kolei do Zarządu Funduszu Samopomocy Koleżeńskiej wybrano: Aleksandrę Jasińską-Kanię, Katarzynę Niziołek i Wojciecha Widerę.
Przeprowadzono również wybory Jury Nagrody im. Stanisława Ossowskiego (Krystyna Lutyńska, Krzysztof Konecki, Krzysztof Gorlach, Krystyna Janicka oraz Maria Jarosz) oraz Jury Nagrody im. Floriana Znanieckiego (Barbara Fatyga, Krzysztof Bondyra oraz Żywia Leszkowicz-Baczyńska, zastępcy: Krzysztof Pietrowicz, Ewa Narkiewicz-Niedbalec oraz Irena Machaj).

Uchwały WZD PTS
Po krótkiej przerwie kontynuowano dyskusję dotyczącą projektów uchwał sformułowanych przez Komisję Wnioskową. Sławomir Łodziński przedstawił dwa projekty uchwał o następującej treści:
Projekt uchwały nr 1. Walne Zgromadzenie Delegatów Polskiego Towarzystwa Socjologicznego zobowiązuje Zarząd Główny PTS do przedstawienia propozycji zasad współpracy z oddziałami terenowymi i sekcjami Towarzystwa w zakresie wykorzystania środków finansowych (w terminie do września 2007 r.).
Projekt uchwały nr 2. Walne Zgromadzenie Delegatów Polskiego Towarzystwa Socjologicznego zobowiązuje Zarząd Główny PTS do rozpoczęcia dyskusji dotyczącej decentralizacji funkcjonowania Towarzystwa i przygotowania w tym zakresie ewentualnych propozycji zmian w statucie PTS.
Obie uchwały poddane zostały głosowaniu: pierwsza uchwała została przyjęta przy 1 głosie wstrzymującym się; druga uchwała została przyjęta przy 4 głosach wstrzymujących się.

Referat na zakończenie WZD
Walne Zgromadzenie Delegatów PTS zostało uświetnione wystąpieniem Moniki Oliwy-Ciesielskiej (laureatki Nagrody im. Stanisława Ossowskiego z roku 2006), która przedstawiła referat zatytułowany „Nowe nierówności jako przyczyna wykluczenia społecznego”. Odczyt koncentrował się na problemach badania bezdomności jako najbardziej dotkliwej formy marginalności społecznej i wywołał ożywioną dyskusję. Podkreślono w niej, że w debacie publicznej problematyka ta nie jest obecna w wystarczającym stopniu.

Nagrody PTS

Nagroda im. Stanisława Ossowskiego

Jury Nagrody im. Stanisława Ossowskiego za rok 2007 powołane przez Walne Zgromadzenie Delegatów PTS w 2006 r. pracowało w pełnym składzie: Krystyna Lutyńska, Krzysztof Gorlach, Krzysztof Konecki, Tomasz Szlendak i Antoni Sułek (wybrany przez Jury na przewodniczącego).
Do Nagrody zgłoszono trzy książki:
1. Piotr Cichocki, Konteksty społeczeństwa ryzyka, Wydawnictwo Fundacji Humaniora, Poznań 2005; książka oparta na pracy magisterskiej napisanej w Instytucie Socjologii UAM.
2. Paweł Ćwikła, Boksowanie świata: wizje ładu społecznego na podstawie twórczości Janusza A. Zajdla, Wydawnictwo Śląsk, Katowice 2006; książka oparta na pracy doktorskiej napisanej na Uniwersytecie Śląskim pod kierunkiem prof. Kazimiery Wódz.
3. Przemysław Wechta, Socjologia i kryptosocjologia Josepha Schumpetera, Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań 2003; książka oparta na pracy doktorskiej napisanej na UAM pod kierunkiem prof. Stanisława Kozyra-Kowalskiego.
Wszyscy trzej autorzy w roku opublikowania swych książek nie przekroczyli 35-go roku życia. Książka Przemysława Wechty została opublikowana w roku 2003, a więc wcześniej niż „w okresie trzech lat poprzedzających rok, w którym przyznaje się nagrodę” (Statut nagrody, p. 5), i jej zgłoszenie do nagrody nie mogło być rozpatrywane ze względów formalnych.
Po zapoznaniu się ze zgłoszonymi książkami, niezależnym sformułowaniu pisemnych ocen i ich wymianie Jury jednomyślnie podjęło decyzję, że w roku 2007 Nagrody im. Stanisława Ossowskiego nie przyznaje się.
Jury wyraża nadzieję, że rok bieżący przyniesie książki, wśród których znajdzie się praca, którą nowe Jury będzie mogło uhonorować Nagrodą im. Ossowskiego. Przypominamy też, że zgodnie ze statutem Nagrody, ponieważ w roku bieżącym Nagrody nie przyznano, w roku następnym „jury może nagrodzić więcej niż jedną pracę”.

Nagroda im. Floriana Znanieckiego

Jury Konkursu działało w składzie: Krzysztof Bondyra, Ewa Narkiewicz-Niedbalec, Józef Styk, wybranym podczas ubiegłorocznego Walnego Zjazdu Delegatów Polskiego Towarzystwa Socjologicznego.
Na konkurs nadesłano 22 prace, w tym 20 zgodnie z Regulaminem Nagrody.
Po zapoznaniu się z treścią prac jury postanowiło przyznać:
Nagrodę I stopnia:
Justynie Kamińskiej z Instytutu Socjologii Uniwersytetu Mikołaja Kopernika za pracę pt. „Nowe wspaniałe światy. Współczesne projekty doskonałego społeczeństwa”, napisaną pod kierunkiem Grzegorza Zabłockiego. Praca przedstawia trzy współczesne utopie: końca historii autorstwa Francisa Fukuyamy, alter(anty)globalistów Davida C. Kortena oraz utopię społeczeństwa informacyjnego. Kluczem doboru tych koncepcji był ich „globalny” zakres i wymiar. Autorka wykazała się gruntowną znajomością podjętej problematyki, literatury przedmiotu i historii utopii społecznych. Pracy nadano spójną kompozycję, a napisano poprawnie i bogato pod względem językowym,
Nagrodę II stopnia:
Łukaszowi Mikołajewskiemu z Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych Uniwersytetu Warszawskiego za pracę „Proces indywidualizacji w teorii społecznej Norberta Eliasa — próba krytycznego podejścia”, napisaną pod kierunkiem Małgorzaty Melchior,
Ewie Baran z Uniwersytetu Opolskiego za pracę „Ludzie bezdomni. Analiza socjologiczna środowiska bezdomnych na przykładzie noclegowni w Legnicy”, napisaną pod kierunkiem Marka S. Szczepańskiego.
Filipowi Schmidtowi z Uniwersytetu Adama Mickiewicza za pracę „Socjologia ciała. Korzenie i wybrane wątki”, napisaną pod kierunkiem Marka Krajewskiego,
Praca Łukasza Mikołajewskiego przedstawia poglądy Norberta Eliasa z odniesieniami do opracowań Maxa Webera, Alexisa de Tocqueville'a i Margaret Mead. Dużym walorem pracy jest trafne i pogłębione odczytanie przez jej autora noweli Aleksandra Świętochowskiego Sam w sobie oraz jej interpretacja w kategoriach indywidualizacji. Tym samym autor wykazał, że problematyka ta jest obecna w polskiej debacie intelektualnej już od 100 lat. Praca zawiera suplement w postaci opracowania napisanego przez laureata wspólnie z Maciejem Wojnarowskim. Ukazano tu proces indywidualizacji poprzez analizę nekrologów zamieszczonych w warszawskiej prasie codziennej w latach: 1924, 1972, 1988 i 2004.
Anna Baran przeprowadziła badania w dwóch specyficznych środowiskach: legnickiej noclegowni i w domu samotnej matki. Jej sukces badawczy i autorski był wynikiem nie tylko bardzo dobrego przygotowania teoretycznego i metodologicznego, lecz także umiejętności pozyskania zaufania ludzi ciężko dotkniętych przez życie i dlatego nieskorych do przyjmowania roli respondentów. Laureatka wszechstronnie wykorzystała literaturę przedmiotu i stan badań. Opisała przyczyny bezdomności, trajektorie życiowe, które doprowadziły poszczególne osoby do aktualnego stanu, sposoby codziennego radzenia sobie oraz ich aspiracje i plany życiowe. Autorka wykazała się dużymi kompetencjami warsztatowymi, które umożliwiły jej zarówno wytwarzanie źródeł dla celów badawczych, jak i analizę materiałów zastanych.
Bardzo obszerna praca Filipa Schmidta została oparta na obficie wykorzystanej literaturze przedmiotu, w zdecydowanej większości obcojęzycznej, głównie niemieckiej. Autor z dużym znawstwem szeroko przedstawił problematykę ciała i cielesności oraz trafnie dobrał przykłady ilustrujące przemiany społeczne w zakresie sposobów traktowania ciała. Wykazał się umiejętnością krytycznej analizy opracowań. Wykorzystał wyniki badań nad społeczeństwami polskim i niemieckim, odnoszące się m.in. do społecznych uwarunkowań oraz konsekwencji stosunku do ciała i cielesności.
Jurorzy z radością i satysfakcją podkreślili fakt, że do tegorocznej edycji konkursu została zgłoszona rekordowa liczba prac. Cieszy również to, że systematycznie wzrasta liczba podmiotów je zgłaszających.

Nasi darczyńcy

(podarowali PTS-owi 1%)

Wpłat na rzecz organizacji pożytku publicznego w 2007 r. dokonali:
Lucjan Adamczuk, Wiesława i Piotr Babińscy, Wioletta Bryniewicz, Elżbieta Budakowska, Julian Bugiel, Zofia Ciupak, Izabela Desperak, Elżbieta Firlit, Mirosław Frankiewicz, Zdzisław Gajewski, Jan Garlicki, Renata i Piotr Glińscy, Leszek Gołdyka, Czesław Gryko, Janusz Iskierski, Maria Jarosz, Ewa Jurczyńska-McCluskey, Andrzej Kaleta, Aleksandra Kania, Agnieszka Kołodziej, Krzysztof Konecki, Marek Kozak, Robert Kozieł, Maciej Kryszczuk, Teresa Kukołowicz, Katarzyna i Tomasz Kuriatowie, Piotr Kwiatkowski, Krystyna Leśniewska-Lutyńska, Joanna i Aleksander Lutykowie, Andrzej Łapa, Sławomir Łodziński, Magdalena Łukasiuk-Gmurczyk i Tomasz Gmurczyk, Irena Machaj, Jan Maciejewski, Iwona Majewska, Władysław Majkowski, Maria Mańkowska, Tomasz Mańkowski, Władysław Markiewicz, Daniel Markowski, Anna Mazur, Mieczysław Miazga, Tadeusz Michalczyk, Włodzimierz Mirowski, Lech Nijakowski, Grażyna Nowakowska-Płużańska, Jolanta i Wojciech Pawlikowie, Krzysztof Piątek, Anna i Andrzej Pilichowscy, Tomasz Płonkowski, Anna Rębowska-Sowa, Ireneusz Sadowski, Halina Sekuła-Kwaśniewicz, Włodzimierz Serek, Marcin Sińczuch, Wojciech Sitek, Katarzyna Skorska, Andrzej Słaboń, Rozalia i Antoni Sułkowie, Krystyna Szafraniec, Marek Szafraniec, Zbigniew Szczypiński, Aleksandra i Dariusz Szepietowscy, Andrzej Szpociński, Zenon Szuliborski, Iwona Taranowicz, Marek Tomczak, Anna Wachowiak, Włodzimierz Wesołowski, Rafał Wiśniewski, Zdzisław Zagórski, Iwona i Paweł Załęccy, Krystyna Załęska, Maria i Marek Zielińscy, Agnieszka Anna Zielińska, Iwona Zielińska, Katarzyna i Andrzej Zybertowiczowie.
Ogółem dokonano zasilenia budżetu PTS na kwotę 12 118,56 zł.
Wszystkim dobrodziejom, którzy dokonali wpłaty z odpisu podatkowego na rzecz naszego Towarzystwa, składamy serdeczne podziękowania.

Kronika personalna

* Janusz Mariański (KUL) i Edmund Wnuk-Lipiński (ISP PAN) zostali wybrani do Centralnej Komisji ds. Stopni i Tytułów * Edmund Wnuk-Lipiński został powołany do Zespołu specjalistycznego do oceny czasopism naukowych dla potrzeb przyszłej oceny parametrycznej i sporządzenia wykazu wybranych czasopism naukowych z obszaru dyscyplin obejmujących nauki humanistyczne i społeczne * Andrzej Kojder został ponownie wybrany na Przewodniczącego Komitetu Socjologii PAN w kadencji 2007–2010 * Andrzej Zybertowicz został mianowany głównym doradcą premiera ds. bezpieczeństwa państwa.

Odznaczenia państwowe

Prezydent RP Lech Kaczyński z okazji Święta 3 Maja odznaczył za wybitne zasługi dla niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej, za działalność na rzecz przemian demokratycznych, za osiągnięcia w podejmowanej z pożytkiem dla kraju pracy zawodowej i działalności społecznej: Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski — Annę Pawełczyńską oraz Klemensa Szaniawskiego (pośmiertnie); Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski — Aldonę Jawłowską, Joannę Kurczewską oraz Jacka Kurczewskiego.

Profesor Jerzy J. Wiatr honorowym senatorem Uniwersytetu w Lublanie

5 grudnia 2006 r. emerytowany profesor Uniwersytetu Warszawskiego Jerzy J. Wiatr otrzymał tytuł honorowego senatora Uniwersytetu w Lublanie za „wybitny wkład do rozwoju nauk społecznych i ponadczterdziestoletnią współpracę badawczą i dydaktyczną”. Wręczenie dyplomu odbyło się na uroczystym posiedzeniu Senatu w obecności m.in. ministra szkolnictwa wyższego Republiki Słowenii i ambasadora RP.

Marek Ziółkowski Oficerem Orderu Zasługi Republiki Francuskiej

W rocznicę zburzenia Bastylii, 14 lipca 2007 r., Ambasador Francji uroczyście udekorował Marka Ziółkowskiego przyznanym mu przez Prezydenta Francji za wieloletnią działalność na rzecz przyjaźni polsko-francuskiej Krzyżem Oficerskim Orderu Zasługi.

Rozstrzygnięcie konkursu na redaktora naczelnego „Polish Sociological Review”

Rozstrzygnięty został konkurs na redaktora naczelnego „Polish Sociological Review”. Jedynym kandydatem była Joanna Kurczewska, która decyzją Zarządu Głównego PTS z 12 maja 2007 roku została powołana na trzyletnią kadencję. W skład redakcji weszli: Jerzy Bartkowski, Elżbieta Hałas, Michał Federowicz, Jacek Kurczewski, Bogdan Mach, Zdzisław Mach, Radosław Sojak. Sekretarz redakcji — Hanna Mokrzycka. Redaktor naczelna powołała zespół recenzentów zewnętrznych w składzie: Andrzej Kojder, Grażyna Skąpska, Paweł Starosta, Marek S. Szczepański, Krystyna Szafraniec, Antoni Kamiński, Wojciech Sitek.

Komitet Socjologii Polskiej Akademii Nauk 2007–2010

Wybrany spośród 425 kandydatów, samodzielnych pracowników naukowych w dziedzinie socjologii, Komitet Socjologii PAN liczy 35 członków. Na posiedzeniu 4 lipca 2007 r. Komitet ukonstytuował się następująco: Andrzej Kojder — przewodniczący, Elżbieta Tarkowska — wiceprzewodnicząca, Krzysztof Frysztacki, Janusz Mariański, Marek S. Szczepański — członkowie Prezydium, oraz członkowie Komitetu: Zygmunt Bauman, Zbigniew Bokszański, Kazimierz Doktór, Henryk Domański, Leon Dyczewski, Barbara Fatyga, Kazimierz W. Frieske, Leszek Gołdyka, Krzysztof Gorlach, Elżbieta Hałas, Lena Kolarska-Bobińska, Zbigniew Kurcz, Joanna Kurczewska, Marek Latoszek, Władysław Markiewicz (członek rzeczywisty PAN), Mira Marody, Janusz Mucha, Andrzej Rychard, Andrzej Sadowski, Jadwiga Staniszkis, Antoni Sułek, Jerzy Szacki (członek rzeczywisty PAN), Krystyna Szafraniec, Piotr Sztompka (członek rzeczywisty PAN), Stanisław Tabaczyński (członek rzeczywisty PAN), Wielisława Warzywoda-Kruszyńska, Jacek Wódz, Marek Ziółkowski. Sekretarzem Prezydium jest dr Paweł Poławski.

Nowi członkowie PTS

12 maja 2007 r. Zarząd Główny przyjął w skład członków Towarzystwa następujące osoby:
Do Oddziału Katowickiego: Roberta Pykę, Agatę Zygmunt; do Oddziału Krakowskiego: Magdalenę Jelonek, Adama Sagana, Martę Klekotko, Artura Farata, Tomasza Adamskiego; do Oddziału Łódzkiego: Wojciecha Jabłońskiego; do Oddziału Poznańskiego: Marka Grzegorzewskiego; do Oddziału Rzeszowskiego: Elżbietę Inglot-Brzęk; do Oddziału Toruńskiego: Radosława Kossakowskiego; do Oddziału Szczecińskiego: Julię Sałacińską, Dominika Dominiaka, Sebastiana Iwańskiego, Łukasza Jurkowlańca, Mateusza Pilarskiego, Michała Sosnowskiego; do Oddziału Warszawskiego: Piotra Birskiego, Jolantę Jabłońską, Wojciecha Klimskiego, Katarzynę Uklańską, Iwonę Kamińską; Do Oddziału Wrocławskiego: Agatę Bulicz, Małgorzatę Dominikę Burnecką, Martę Klimowicz, Monikę Wiktorowicz, Dariusza Becmera, Jolantę Horyń, Marcina Liberackiego, Lucynę Piekarską, Małgorzatę Rutkowską.
13 czerwca 2007 r. Zarząd Główny przyjął w skład członków Towarzystwa następujące osoby:
Do Oddziału Białostockiego: Andrzeja Klimczuka; do Oddziału Krakowskiego: Wandę M. Takuską-Mróz, Martę Warat, Katarzynę Zielińską, Huberta Wita, Jacka Pawła Dargiewicza; do Oddziału Łódzkiego: Karolinę Messyasz; do Oddziału Poznańskiego: Andrzeja Saksona, Jakuba Trzebiatowskiego; do Oddziału Szczecińskiego: Annę Małgorzatę Królikowską, Arkadiusza Kołodzieja, Beatę Sawicką; do Oddziału Warszawskiego: Romana Tomasza Barczewskiego, Ludmiłę Biernacką, Martę Makowską, Piotra Rażniewskiego, Beatę Szluz, Marka Bożykowskiego; do Oddziału Zielonogórskiego: Marka Zielińskiego, Izabelę Kaźmierczak-Kałużę.

Zaproszenie na konferencję

(Kon)teksty kultury medialnej. Analizy i interpretacje

Katedra Socjologii Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie zaprasza na Ogólnopolskie Seminarium Naukowe pt. „(Kon)teksty kultury medialnej. Analizy i interpretacje”, które odbędzie się w Olszynie w dniach 15–26 października 2007 r.
Celem Seminarium jest próba rozpoznania nowych tekstów i kontekstów kultury medialnej z punktu widzenia socjologii i filozofii kultury, estetyki, antropologii kulturowej, medioznawstwa, socjologii mediów, pedagogiki medialnej, kulturoznawstwa i filmoznawstwa, w obrębie których toczy się nieustanny dyskurs poświecony problematyce medialnej. Organizatorzy konferencji, jak informują, w szczególny sposób chcą zająć się zdefiniowaniem nowego usytuowania mediów w rzeczywistości społecznej początku XXI wieku. Współczesne media oskarżane są bowiem o szerzenie pornografii, sprzyjanie złym gustom, propagowanie postaw agresywnych — w tym tworzenie tzw. rzeczywistości upozorowanej. Media dziś to również czwarta władza, chociaż niektórzy socjologowie i politologowie twierdzą, że to już pierwsza władza, ważniejsza nawet od politycznej. Jakie miejsce w przestrzeni medialnej zajmuje Internet? Rodzą się również pytania, m.in.: Jakie doświadczenia są związane z realizacją edukacji medialnej w polskich szkołach? Na te i inne kwestie szczegółowe postaramy się znaleźć odpowiedź w trakcie przygotowywanego Seminarium w Olsztynie. Tematyka seminarium obejmuje m.in. następujące zagadnienia: „Reality czy show? Post czy karnawał? Media w kulturze, kultura w mediach”; „Multimedia. W poszukiwaniu metody opisu”; „Rzeczywistość upozorowana. Media — czwarta władza czy wielki manipulator?”; „Wymiary cyberprzestrzeni. Internet — między nadzieją a rozczarowaniem”; „Ekrany agresji? Realia społeczne w nowych mediach”; „Obszary edukacji medialnej. «Nowe» terytoria i «stare» przestrzenie”.

Sprawozdania z konferencji

Oficerowie grup dyspozycyjnych w aspekcie bezpieczeństwa narodowego

W dniach 9 i 10 maja 2007 r. we Wrocławiu odbyła się międzynarodowa konferencja naukowa pt. „Oficerowie grup dyspozycyjnych społeczeństwa w aspekcie bezpieczeństwa narodowego. Socjologiczna analiza statusu i roli społecznej oficerów w wojsku, policji, straży pożarnej, straży granicznej, służbie więziennej i służbie celnej”.
Organizatorami konferencji były: Instytut Socjologii Uniwersytetu Wrocławskiego, Katedra Nauk Społecznych Wyższej Szkoły Oficerskiej Wojsk Lądowych we Wrocławiu oraz stowarzyszenie European Association for Security. Głównym celem konferencji była wymiana poglądów na temat miejsca i roli oficerów. Zaprezentowane zostały także wyniki badań na temat aktualnych problemów istnienia oficerów w grupach dyspozycyjnych społeczeństwa w perspektywie socjologicznej.
W dwudniowych obradach wzięło udział ponad 100 uczestników, przedstawicieli zarówno świata nauki, w tym doktoranci i studenci uczelni wrocławskich, jak i poszczególnych grup zawodowych związanych z dyspozycyjnością wobec społeczeństwa. W gronie uczestników znaleźli się wybitni naukowcy zajmujący się problematyką grup dyspozycyjnych i bezpieczeństwa oraz przedstawiciele i badacze z poszczególnych resortów związanych z grupami dyspozycyjnymi. Obecni byli również przedstawiciele słowackiej Narodowej Akademii Wojskowej w Liptowskim Mikulaszu z Panią prorektor Marią Martinską i dziekanem Jozefem Matisem na czele. Był także obecny Frantiek Škvrnda z Uniwersytetu J. A. Komeńskiego w Bratysławie i wielu innych.
Zaszczyt dokonania uroczystego otwarcia obrad przypadł Komendantowi-Rektorowi Wyższej Szkoły Oficerskiej Wojsk Lądowych Kazimierzowi Jaklewiczowi oraz Dyrektorowi Instytutu Socjologii Uniwersytetu Wrocławskiego Wojciechowi Sitkowi. Generał podkreślił, że tematyka grup dyspozycyjnych, a zwłaszcza oficerów Wojska Polskiego, stanowi niezwykle istotne zagadnie z punktu widzenia kierowanej przez niego Uczelni. „Cieszę się, że współpraca pomiędzy jedyną szkołą oficerską przygotowującą kadry dla wojsk lądowych a Uniwersytetem Wrocławskim rozwija się tak pomyślnie. Dzięki temu po raz czwarty mamy możliwość spotkania się w tym szacownym gronie” — powiedział Jaklewicz. Kwestia zasadności i aktualności problematyki była także obecna w wystąpieniu Wojciecha Sitka, który zwrócił uwagę na poważne znaczenie cyklicznych konferencji dla pogłębionych studiów i prac badawczych nad grupami dyspozycyjnymi społeczeństwa polskiego. Na koniec swego wystąpienia Wojciech Sitek zapowiedział, że jego ambicją jest utworzenie Zakładu Grup Dyspozycyjnych.
W czasie sesji plenarnych, poza oczywistą kwestią statusu i roli oficerów grup dyspozycyjnych, referenci poruszali również aktualny problem misji pokojowych oraz zagadnienia bezpieczeństwa narodowego. Nawiązywano także do roli i znaczenia kobiet w grupach dyspozycyjnych oraz percepcji społecznej wybranych segmentów grup dyspozycyjnych. Nie zabrakło również prezentacji aspektów historycznych oraz badań psychologicznych dotyczących postrzegania bezpieczeństwa narodowego. Najliczniejsza grupa referentów zaprezentowała własne badania empiryczne. Między innymi z referatu Tadeusza Iwanka z Wyższej Szkoły Zarządzania „Edukacja i WBBS” uczestnicy konferencji dowiedzieli się, jakie główne motywy stały u podstaw decyzji polskich żołnierzy o wzięciu udziału w misji w Iraku.
Konferencja „Oficerowie grup dyspozycyjnych społeczeństwa w aspekcie bezpieczeństwa narodowego” była już czwartą z kolei międzynarodową konferencją naukową, której zagadnienia ogniskowały się wokół grup dyspozycyjnych.
Ponieważ konferencje mają charakter cykliczny, stąd też ustalono, że kolejna odbędzie się w dniach 7 i 8 maja 2008 r. Tym razem tematem wiodącym i jakże aktualnym będą „Szeregowcy w grupach dyspozycyjnych”.
Jan Maciejewski

Metody badań społeczeństwa obywatelskiego. Jak badać działanie społeczne?
Stanowiska uczestników cytowane na podstawie dokumentu zbierającego nadesłane abstrakty i teksty referatów. Dokument dostępny na stronie: www.pts.amu.edu.pl/1222.html (pod menu archiwum).

25 maja 2007 r. w Poznaniu, w sali poznańskiej Galerii Miejskiej „Arsenał”, odbyła się konferencja naukowa pt. „Metody badania społeczeństwa obywatelskiego. Jak badać działanie społeczne?” Konferencja zgromadziła ponad 20 referentów — socjologów z najważniejszych ośrodków zajmujących się badaniem sektora organizacji pozarządowych (III sektora) i aktywności społecznej. Do problematyki konferencji wprowadziły zebranych wypowiedzi Piotra Glińskiego i Zbigniewa Woźniaka uzasadniające potrzebę zajmowania się metodologią oraz potrzebę dyskusji nad praktyką badawczą socjologii w tym zakresie. Jak się wydaje, wyraźne były tu dwa wątki refleksji, jeden związany z określeniem charakteru czy specyfiki tego rodzaju badań na lokalnym rynku badawczym oraz drugi dotyczący standardów i warsztatu, co wiąże się bezpośrednio z kwestią kumulatywności wiedzy.
Konferencja składała się z trzech części — dwóch sesji z referatami oraz dyskusji panelowej podsumowującej i zamykającej całe spotkanie. Pierwsze z szeregu wystąpień referatowych I sesji dotyczyło problematyki teoretycznej i definicyjnej (Sławomir Nałęcz, ISP PAN, „Jak badać społeczeństwo obywatelskie we współczesnej Polsce”). Wyraźnie pojawił się tutaj wątek historycznej ewolucji znaczenia pojęcia społeczeństwa obywatelskiego, a także jak podkreśla sam autor, „perspektywy wyboru teoretycznego, jakiego dokonuje badacz definiując społeczeństwo obywatelskie w wymiarze podmiotowym i w wymiarze normatywnym”. Pierwszy z wymiarów pozwala, zdaniem tego autora, na wykreślenie szeregu „linii demarkacyjnych” w ramach obszaru badawczego wyznaczonego przez pojęcie społeczeństwa obywatelskiego. Drugi stanowi (lub może stanowić) swego rodzaju filtr eliminujący z pola analizy podmioty i działania „oceniane jako nie licujące z wizerunkiem etycznego społeczeństwa obywatelskiego”.
Kolejne referaty miały charakter monograficznych opisów odrębnych nurtów badawczych inspirowanych realizowanymi badaniami, tak było w wystąpieniu Marii Theiss (IPS UW) referującej założenia realizowanego wraz z Barbarą Lewenstein (ISNS UW) badania kapitału społecznego, odwołującego się do metodologii pewnego wariantu analizy sieciowej. Podobny status metodologiczny miało opracowanie Grzegorza Makowskiego „Badania nad funkcjonowaniem ustawy o działalności pożytku publicznego i wolontariacie” poświęcone kwestiom praktycznym i metodzie oceny funkcjonowania ustawy.
Nieco szerszy, metametodologiczny zamysł reprezentowały wystąpienia Krzysztofa Koseły (IS UW) pt. „Pomiar aktywności obywatelskiej w procedurach Komisji Europejskiej badającej postępy realizacji Strategii Lizbońskiej”, Michała Nowosielskiego (IZ) i Marka Nowaka (IS UAM) pt. „Aktywność społeczna w sondażach — badania krajowe i porównawcze” oraz referat Jana Herbsta (KLON/JAWOR) zatytułowany „Debata jako metodologia — w stronę integracji badań społeczeństwa obywatelskiego”. Pierwszy z badaczy postawił kwestię pomiaru aktywności obywatelskiej w procedurach Komisji Europejskiej. Na podstawie przyjętych kryteriów (w istotnej mierze formalnych) Polska, a także inne kraje naszej części Europy plasują się na ostatnich miejscach rankingów. Można by przekonująco mówić o chronicznym niedorozwoju polskiego społeczeństwa obywatelskiego. Istnieją jednak przesłanki do tego, by te kryteria zakwestionować, a w każdym razie, by stały się przedmiotem dyskusji specjalistów.
Referat Michała Nowosielskiego i Marka Nowaka stanowił próbę ogarnięcia różnorodności dominującej w socjologii społeczeństwa obywatelskiego metodologii badań sondażowych. Autorzy zaproponowali skrzyżowanie dwóch kryteriów (będących źródłem typologii): 1) podmiotu badania (sondaży indywidualnych i sondaży instytucjonalnych) oraz 2) celu badania (badań „przekrojowych” lub porównawczych). Na tej podstawie powstała swego rodzaju mapa praktyki polskich badaczy społeczeństwa obywatelskiego. Przeprowadzona analiza zmierzała do ustalenia obszarów niedocenianych lub takich, w których obserwujemy deficyt pewnych kategorii danych (przy nadreprezentacji innych).
Ostatni z przywołanych autorów, Jan Herbst, postulował poszerzenie dyskusji nt. społeczeństwa obywatelskiego, konstatując pewną niechęć socjologów do posługiwania się pojęciami obciążonymi wartościowaniem i o sztucznie zawężonym polu znaczeniowym. Jak się wydaje, celem wystąpienia było wskazanie na tendencję dostrzegalną w badaniach nad III sektorem (w tym przypadku chodziło jednoznacznie o badania realizowane przez Stowarzyszenie Klon/Jawor) do poszerzania emplois i uwzględniania szerszego zakresu czynników (używając języka ekonomicznego — swego rodzaju externalities) w badaniach społeczeństwa obywatelskiego. Dyskusja na temat tego, w jakiej mierze owa zmiana ilustruje ewolucję sposobu i zasad patrzenia na formy samoorganizacji społecznej, a w jakiej nadal dominuje wśród badaczy tendencja do nierozróżniania pól znaczeniowych społeczeństwa obywatelskiego i III sektora ( organizacji pozarządowych), nadal pozostaje kwestią gorąco dyskutowaną.
Druga część konferencji (Sesja II), poświęcona zdecydowanie bardziej szczegółowym zagadnieniom, ilustruje ciekawe tendencje w badaniach zarówno społeczeństwa obywatelskiego, jak i działań społecznych. Po pierwsze, widoczne jest coraz powszechniejsze eksplorowanie metod jakościowych. Po drugie, rosnące różnicowanie się samych badań (rosnąca liczba odmiennych odpowiedzi na pytanie: Jak badać?). Po trzecie wreszcie, wyraźny zwrot ku interdyscyplinarności (odmiennych odpowiedzi na pytanie: Skąd czerpie się inspiracje metodologiczne?).
Przykładem refleksji metodologicznej potwierdzającej dwie z trzech zaproponowanych tez była rekonstrukcja założeń „teorii ugruntowanej” zaproponowana przez Irenę Szlachcicową (IS UWr) oraz zaprezentowanie przykładów jej stosowania. Szczególnie instruktywna wydaje się zaprezentowana przez koreferentów: Mateusza Szczecińskiego i Tomasza Stryjeckiego, próba analizy konkretnego działania (akcji usuwania napisów z murów zorganizowanej przez młodzież na ulicach Łodzi) poszerzona o pewne wątki metodologiczne zaczerpnięte z antropologii wizualnej.
W pewnym sensie podobny, choć bardziej konwencjonalny sposób widzenia społeczeństwa obywatelskiego (z perspektywy jego lokalnych przedstawień) reprezentowała Magdalena Dudkiewicz (ISP). Przedmiotem jej refleksji były wybrane wątki analiz świadomości opartej na zastosowaniu analizy pól semantycznych. Celem tej analizy było uzyskanie wiedzy o „pozytywnych i negatywnych opiniach o poszczególnych elementach świata społecznego”, a zatem wiedzy na temat recepcji świata społecznego przez osoby zaangażowane w działalność społecznikowską.
Odmienny nurt refleksji, który można określić mianem dedukcyjnego lub modelującego, reprezentowała Marta Klekotko (referat pod intrygującym tytułem „Jak wygląda słoń. Próba syntetycznego podejścia do społeczeństwa obywatelskiego”) i Jakub Ryszard Stempień. Jak definiuje ów przedmiot Klekotko, „referat stanowi próbę wypracowania syntetycznego modelu społeczeństwa obywatelskiego, uwzględniającego wszystkie jego elementy składowe i jednocześnie dającego się zastosować w badaniach kwestionariuszowych”. Te w istocie bardzo ambitne założenia pozwalają rozbić problematykę społeczeństwa obywatelskiego na trzy poziomy analizy: „poziom obywatelstwa” (inaczej poziom rozstrzygnięć prawno-ustrojowych); „poziom kultury obywatelskiej” oraz „poziom obywatelskości jednostek”. Każdy z poziomów, zdaniem autorki, wymaga odrębnych założeń metodologicznych (odrębnych metodologii). Stempień rozwija podobny zamysł koncentrując się na trzecim ze wskazanych poziomów analizy i interpretując obywatelskość w kategoriach pełnienia roli (w odniesieniu do konkretnych działań i norm, których są one odbiciem). Rola społeczna (jako zbiór norm) interpretowana jest tutaj w kontekście grupowym, w jakim podmiot funkcjonuje. Obydwa pomysły da się wiązać w całość, w której próbuje się rozpatrywać obywatelskość i społeczeństwo obywatelskie w kontekście normatywnym i w duchu dosyć tradycyjnej, strukturalizującej socjologii. Zaletą tego podejścia jest śmiałość autorskiego uporządkowania od nowa milieu społeczeństwa obywatelskiego, w istocie bez szczególnego oglądania się na historyczne ujęcia i stale obecne tradycje filozoficzne.
Wyróżniający się wątek badań otworzył Ryszard Skrzypiec referatem pt. „Mapa aktywności obywatelskiej jako metoda i narzędzie badania lokalnego społeczeństwa obywatelskiego” (Ośrodek Badania Aktywności Lokalnej) — współautorem wystąpienia był Piotr Frączak. Istotą pomysłu obydwu autorów była rezygnacja z zastosowania konwencjonalnej sondażystyki na korzyść ujęcia w pewnym sensie alternatywnego. Autorzy zaproponowali wykorzystanie metodologii geografii do tworzenia map aktywności obywatelskiej. Jak określają cele swoich badań, „mapowanie” służy do badania „lokalnego społeczeństwa obywatelskiego, czyli wspólnoty wyodrębnionej na bazie związków z określonym terytorium”. Badania tego typu stanowią świetny materiał ilustracyjny działań zbiorowych, z drugiej jednak strony pozwalają na interpretacje, które byłyby niezwykle trudne bez uwzględnienia wymiaru przestrzennego (gdzie określone zjawisko czy proces zachodzi).
Kolejny, odrębny wątek badań zaproponował Robert Geisler (Akademia Jana Długosza w Częstochowie). Dotyczy on, jak to stawia autor, „rekonstrukcji obiektywnych struktur znaczeniowych tekstów”. Koncepcja tutaj zaproponowana sięga do „tradycji interpretatywnej” oraz poststrukturalizmu. Można zatem podsumować, że jest pewnego typu analizą treści, rozwijającą podobny koncept metodologiczny (analiza działań poprzez analizę tekstu), jaki spotykamy wśród zwolenników teorii ugruntowanej.
Nieco na pograniczu poruszanej tematyki plasowały się dwa wystąpienia: Rafała Drozdowskiego (IS UAM), omawiającego zjawisko citizen journalism jako w pewnym sensie utopijnego przejawu działalności społeczeństwa obywatelskiego, oraz Ryszarda Cichockiego (IS UAM). Istotą stanowiska zaproponowanego przez pierwszego z autorów było spojrzenie na metody badawcze z perspektyw mechanizmów wpływu społecznego. Innymi słowy, ujęcia badania „dziennikarstwa obywatelskiego” jako badania społeczeństwa obywatelskiego, jak powiada autor, udzielenia odpowiedzi na pytanie, „czy i w jakim sensie samo dziennikarstwo obywatelskie wolno jest traktować jako specyficzną (quasi-naukową) procedurę badawczą”. Drugi z przywołanych badaczy skłonny był potraktować problematykę badania społeczeństwa obywatelskiego jako element szerszego konstruktu współczesnego welafare state. W tym ujęciu zagadnienia społeczeństwa obywatelskiego wiążą się z problematyką jakości życia. Ujęcie zaproponowane przez Ryszarda Cichockiego zmierza do statystycznego uchwycenia poziomu obywatelskości na podstawie poziomu uczestnictwa w wyborach, angażowania się w inicjatywy społeczne i np. pomiarów poziomu orientacji i kompetencji obywatelskiej. Na ten aspekt obywatelstwa nakładają się kwestie socjalne i kwestia poziomu zaspokojenia potrzeb.
Konferencję zamknęła dyskusja panelowa z udziałem Grzegorza Brydy (IS UJ), Michała Chmary (IS UAM), Piotra Glińskiego (IFiS PAN), Jana Herbsta (KLON/JAWOR) oraz Zbigniewa Woźniaka (IS UAM). Paneliści starali się znaleźć odpowiedzi na 3 pytania postawione przez organizatorów: Co jest uniwersalne, a co specyficzne w metodologii badań społeczeństwa obywatelskiego? Czego jest za dużo, a czego za mało w eksploracji społeczeństwa obywatelskiego w Polsce? oraz: Jakie są szanse i bariery rozwoju metodologii i badań społeczeństwa obywatelskiego w Polsce i na świecie?
Podsumowując konferencję, warto wskazać na co najmniej kilka kwestii. Po pierwsze, dyskusja nad tematyką wystąpień wyraźnie pokazuje, że metodologia badań wymaga ciągłego namysłu i refleksji (trudno na razie wyrokować o powstaniu jednego modelu czy standardu badawczego). Po drugie, przed badaczami pojawia się cały szereg problemów — od tych najbardziej ogólnych i podstawowych, takich jak np. ciągle otwarte pytanie o definicje operacyjne społeczeństwa obywatelskiego, aż po sprawy bardziej szczegółowe czy techniczne — dotyczące np. kwestii doboru populacji, liczebności badanych (w odniesieniu np. do badań jakościowych). Po trzecie, okazało się (co należy traktować jako zjawisko jednoznacznie pozytywne i świadczące o postępującej profesjonalizacji), że istnieje duża potrzeba wymiany informacji i doświadczeń między ośrodkami oraz badaczami zajmującymi się tą problematyką. Pośrednio można też mówić o cyklicznym wzroście zainteresowania problematyką badania społeczeństwa obywatelskiego (wydaje się, że znajdujemy się na krzywej rosnącej).
Bez wątpienia takie spotkania i publikacja, która ma powstać po poznańskiej konferencji, są dobrą okazją do zaprezentowania dorobku i poznania osiągnięć kolegów.
Rekapitulując tych kilka ogólnych uwag (i pośrednio potwierdzając jedną ze wskazanych tendencji), wypada wskazać na dwie propozycje, które pojawiły się podczas konferencji. Pierwsza, pochodząca ze środowiska KLONU/JAWORU, dotyczyła stworzenia internetowej platformy (Civipedii) skupiającej dokonania (opisy projektów, teksty, bazy danych itp.) polskich badaczy społeczeństwa obywatelskiego. Druga wyszła od Zbigniewa Woźniaka i dotyczyła stworzenia cyklu podobnych spotkań i dyskusji nad problemami badania działania społecznego, aktywności i organizacji społecznych. Mamy nadzieję, że oba te projekty mają szanse na realizację, a poznańskie spotkanie nie będzie ostatnim poświeconym tej problematyce.
Mimo gorących sporów i dyskusji (a może dzięki nim) uczestnicy konferencji pokazali, że ta sfera badań nie tylko rozwija się dynamicznie, ale także dzięki kreatywności badaczy jest w stanie wnieść coś nowego do badań socjologicznych.
Marek Nowak
Michał Nowosielski

Pięćdziesięciolecie Polskiego Towarzystwa Socjologicznego

13 czerwca 2007 r. odbyła się uroczysta sesja z okazji 50 rocznicy odnowienia Polskiego Towarzystwa Socjologicznego. W Sali Okrągłego Stołu Pałacu Staszica zgromadzili się członkowie Towarzystwa z różnych oddziałów terenowych. Były wśród nich również osoby, które brały udział w zebraniu sekcji socjologicznej Polskiego Towarzystwa Filozoficznego, która 13 grudnia 1957 r. podjęła decyzję o przekształceniu się w samodzielne towarzystwo — odnowione Polskie Towarzystwo Socjologiczne.
Uroczystą sesję prowadził Przewodniczący PTS Piotr Gliński. Po jego okolicznościowym przemówieniu zgromadzeni członkowie Towarzystwa wysłuchali pięciu wystąpień. Nina Kraśko wygłosiła referat pt. „PTS z perspektywy historycznej: pierwsze dziesięciolecie i lata późniejsze”. Szczególnie ciekawe były jej uwagi dotyczące historii powstania samego PTS, którego rocznica była obchodzona. Referat Niny Kraśko cechowała skrupulatność i dociekliwość historyka socjologii. Nieco bardziej osobisty charakter miało wystąpienie Krystyny Lutyńskiej opowiadającej o środowisku socjologów łódzkich: „Początki PTS-u w Łodzi: z historii łódzkiego oddziału PTS”. Historia działalności PTS w tym ważnym dla polskiej socjologii ośrodku ubarwiona była wspomnieniami z „opijania” wyboru Jana Szczepańskiego na prezesa International Sociological Association czy poszukiwania sera na koreczki zaserwowane uczestnikom Zjazdu Socjologicznego, który odbył się w Łodzi w 1981 r.
Kolejne wystąpienie: „PTS a inne europejskie towarzystwa socjologiczne”, miało charakter porównawczy. Janusz Mucha przedstawił owoc swoich internetowych badań na temat funkcjonowania towarzystw socjologicznych w innych krajach. Z jego referatu wypływają dwa ważne wnioski. Po pierwsze, PTS w porównaniu z wieloma innymi towarzystwami socjologicznymi jest dużą i silną organizacją. Po drugie, nie istnieje korelacja między „prężnością” towarzystwa socjologicznego w danym kraju a siłą socjologii jako dyscypliny — w wielu krajach o imponującej tradycji socjologicznej towarzystwa socjologiczne mają jedynie marginalne znaczenie.
Podobnie jak prezentacja Krystyny Lutyńskiej, osobistą nutkę nosił tekst „PTS: klimaty przyjaźni” wygłoszony przez Andrzeja Kojdera. Ostatni referat autorstwa Mikołaja Pawlaka dotyczył spraw bieżących, a w pewnym sensie również przyszłych PTS. Zatytułowany był: „Co PTS może dać młodym socjologom, a co młodzi socjologowie mogą dać PTS-owi”.
Wystąpienia podsumował Piotr Gliński stwierdzając m.in., że w ostatnich latach funkcjonowania Towarzystwa można znaleźć więcej sukcesów niż porażek. Swoistym bohaterem sesji był Antoni Sułek, do którego tekstów czy ukutych określeń odwoływali się wszyscy referenci. Wiodącym tematem dyskusji była refleksja na temat etosu Polskiego Towarzystwa Socjologicznego oraz możliwości przywrócenia jego świetności z czasów PRL, będących paradoksalnie okresem, w którym PTS miało większe znaczenie dla środowiska socjologicznego niż obecnie. Część uczestników dyskusji bolała nad tym, że PTS odgrywa obecnie w porównaniu z czasami przeszłymi mniejszą rolę. Inni byli jednak zdania, że jest to przejaw normalności, a sztuczne podtrzymywanie etosu jest niemożliwe.
Prawdziwie miarodajnej odpowiedzi na pytanie o kondycję Polskiego Towarzystwa Socjologicznego będzie można udzielić nie po dyskusji na sesji z okazji jego pięćdziesięciolecia, która z pewnością nastroiła niektórych uczestników nostalgicznie, lecz we wrześniu po Zjeździe Socjologicznym.
Mikołaj Pawlak

Z życia sekcji

Kolejna publikacja Sekcji Antropologii Społecznej

W numerze 83 „Informacji Bieżącej” (grudzień 2006 r.) kolega Sławomir Łodziński informował, że w dniach 23–25 września 2006 r. w Lanckoronie odbyło się XV Sympozjum Sekcji Antropologii Społecznej PTS zatytułowane „Kultura i gospodarka”. Miło nam poinformować, iż ukazała się drukiem książka stanowiąca w dużej mierze efekt owego sympozjum. Redakcji dzieła pt. Kultura i gospodarka. Ku antropologii życia gospodarczego we współczesnej Polsce podjęli się Janusz Mucha, Maria Nawojczyk oraz Grażyna Woroniecka. Książka ta stanowi niewątpliwie interesującą, ale także pierwszą w Polsce pracę szeroko poświęconą antropologii ekonomicznej (niżej przedstawiamy spis treści). Publikację można zamawiać bezpośrednio u wydawcy — Śląskie Wydawnictwa Naukowe — pocztą elektroniczną (wydawnictwa@wszins.tychy.pl), telefonicznie (032 326 51 01) lub na stronach internetowych wydawnictwa.

Janusz Mucha, Maria Nawojczyk, Grażyna Woroniecka
Ku antropologii życia gospodarczego we spółczesnej Polsce. Wstęp
I. Panel „Pamięci Mariana”
Aldona Jawłowska, Wojciech Burszta, Grażyna Woroniecka, Sławomir Łodziński i Grażyna Kubica
II. Wielki kapitalizm i jego kultury
Andrzej Słaboń: Problemy kształtowania mentalności ekonomicznej
Maria Nawojczyk: Zaufanie w kontaktach biznesowych w społeczeństwach partykularystycznych i uniwersalistycznych
Magdalena Żakowska: Kultura organizacyjna polskiego biznesu według kryteriów zaprogramowania kulturowego Geerta Hofstede
Janusz Hryniewicz: Kulturowe uwarunkowania metod kierowania ludźmi w polskich przedsiębiorstwach
Jacek Korski, Magdalena Piłat, Małgorzata Suchacka: Kulturowe aspekty gospodarki opartej na wiedzy
Marek S. Szczepański, Borys Cymbrowski, Grzegorz Gawron: Goliat i Dawid: korporacje międzynarodowe w środowisku lokalnym. Socjologiczne studium przypadku
Małgorzata Koszembar-Wiklik: Społeczna odpowiedzialność przedsiębiorstw — hipoteka społeczna?
Lucyna Stetkiewicz: Dwa mity polskiego kapitalizmu w perspektywie świata literatury
III. Kultury gospodarowania na niewielką skalę
Dorota Rancew-Sikora: „Wakacje nad morzem sprzedam”. Kilka uwag o specyfice gospodarowania i konsumowania w kurorcie nadbałtyckim na przykładzie Władysławowa
Marcin Jewdokimow i Magdalena Łukasiuk-Gmurczyk: Życie gospodarcze w mieszkaniu migracyjnym
Maciej Brosz: Przestrzeń indywidualna — poetyka wyborów ekonomicznych
Krzysztof Kwiatkowski: Traffic Club — księgarnia zmakdonaldyzowana. O nowej formie kontaktu z kulturą
IV. Reklama, marketing i konsumpcja
Dorota Żuchowska-Skiba: Reklama komercyjna — pomiędzy odtwarzaniem a symulacją rzeczywistości społecznej
Łucja Kapralska: Marketing i religia. O zapożyczeniach religijnych w reklamie i promocji
Jacek Gądecki: Sprzedawcy marzeń, developerzy raju. Jak sprzedać mieszkanie w osiedlu grodzonym?
Sławomira Kamińska-Berezowska: Dziecięca konsumpcja a problemy społeczno-kulturowego kreowania tożsamości płci — analiza współczesnych pism dla przedszkolaków
Jolanta Klimczak-Ziółek: Medialne koncepcje konsumpcji dziecięcej
V. Duchowość a gospodarka
Paweł Załęcki: Korporacyjna duchowość. Krótki szkic o religijnych motywach w gospodarce i procesach globalizacyjnych oraz relacjach między rynkiem a religią
Ariel Zieliński: Ewangelia prosperity i duch kapitalizmu
Tomasz Warczok, Joanna Wowrzeczka: Kościół, Rynek, Etyka. Legitymizacja kapitalizmu w polskim polu religijnym

Kącik historyczny

Pierwsze zebranie Sekcji Socjologicznej PTF

13 czerwca 2007 r. PTS obchodziło pięćdziesięciolecie swego „odnowienia”. Za datę ponownych narodzin PTS uznano 13 czerwca 1956 r., dzień zebrania założycielskiego Polskiego Towarzystwa Filozoficznego (czterdziestolecie PTS było obchodzone 13 grudnia 1997 r., albowiem dopiero 13 grudnia 1957 r. Sekcja Socjologiczna PTF przekształciła się w samodzielne Polskie Towarzystwo Socjologiczne). Z tej okazji podaję do wiadomości mało znane sprawozdanie z pierwszego zebrania Sekcji Socjologicznej PTF; napisał je Stefan Nowakowski i opublikował w „Nauce Polskiej” 1956, nr 2–3, s. 326–329.
A.S.

Socjologia a marksizm
(Pierwsze zebranie Sekcji Socjologicznej Towarzystwa Filozoficznego, Warszawa, dn. 13.VI.1956)

„Cała, a szczególnie współczesna socjologia burżuazyjna wiąże otwarty lub zamaskowany idealizm swych światopoglądowych założeń z postawą antydialektyczną, metafizyczną. W rezultacie więc cała patrzy na rzeczywistość społeczną przez okulary izolujących fikcji metodologicznych”. „Podobnie jak małpa, która nauczy się przeglądać w lustrze, nie nabywa jeszcze tym sposobem najmniejszej cząstki człowieczeństwa [...], tak i różne zapożyczenia socjologii burżuazyjnej od marksizmu nie upodobniającej wcale do tego, co stanowi istotę teorii marksistowskiej” (Julian Hochfeld, O niektórych zagadnieniach przeciwstawiania materializmu historycznego i socjologii burżuazyjnej, „Myśl Filozoficzna” nr 1–2/1951, s. 143 i 130). Cytaty te są wyjęte z artykułu z r. 1951 o charakterze nagrobka na socjologii polskiej. „Przegląd Socjologiczny” [...] przestał wychodzić. Katedry socjologii zmieniły nazwę i przestały kształcić socjologów. Od materializmu historycznego oczekiwano, że zastąpi skutecznie „burżuazyjną socjologię” wraz z nazwą „socjologia”, Mówiono i wciąż się to jeszcze utrzymuje, że jedyną wartość z socjologii zachowują „techniki” badań terenowych. I oto raptem powstaje Sekcja Socjologiczna w ramach [Polskiego] Towarzystwa Filozoficznego. Czy idzie tylko o powrót do tradycyjnej nazwy bez zmiany poglądu na polską socjologię lat międzywojennych?
Prof. dr Adam Schaff, otwierając pierwsze zebranie Sekcji podkreślił, że konieczność podziału pracy naukowej oraz konieczność reprezentowania nauk społecznych w UNESCO i innych instytucjach zagranicznych i międzynarodowych nakazuje stworzenie Sekcji Socjologicznej.
Bliższa struktura organizacyjna i cele Sekcji określone zostaną w statucie, który ma opracować wybrany zarząd tymczasowy w osobach: prof. dr Stanisław Ossowski, jako przewodniczący, oraz prof. dr Jan Szczepański i mgr Jan Strzelecki.
Po zebraniu organizacyjnym prof. dr Stanisław Ossowski wygłosił odczyt na temat „Wizje dychotomiczne struktury klasowej”. Referat był omówieniem jednego z rozdziałów większej, niepublikowanej pracy, poświęconej koncepcjom struktury społecznej w świadomości społecznej, gdzie autor starał się prześledzić i usystematyzować główne typy interpretowania struktury społecznej na gruncie cywilizacji europejskiej. [...] Odczyt prof. Ossowskiego wywołał ożywioną dyskusję [Głos zabrali: doc. A. Kłoskowska, prof. J. Chałasiński, prof. J. Hochfeld, mgr Z. Bauman, prof. A. Schaff i mgr S. Nowak].
Zatrzymaliśmy się dłużej nad referatem prof. Ossowskiego, gdyż poza szczegółowymi kwestiami, jakie poruszono w dyskusji, referat ten zmusza do postawienia pytania, na jakich zasadach naukowych ma się opierać „koegzystencja” socjologii z marksizmem. Przytoczne na początku powołanie się na małpę, która, patrząc w lustro nie staje się człowiekiem, miało ilustrować nieprzezwyciężalną przeciwstawność materializmu historycznego i socjologii „burżuazyjnej”. Powstanie Sekcji Socjologicznej stwarza teren dyskusji, na którym zagadnienia socjologii będą mogły być traktowane mniej dogmatycznie niż dotychczas.
Stefan Nowakowski
Uniwersytet Warszawski

Z prasy wzięte

Sondażowy vox populi — vox Dei

„Postulat rezygnacji [arcybiskupa Wielgusa] wyszedł od watykańskiego sekretarza stanu kard. Tarciso Bertone. Bertone zrozumiał, że dokumenty o przeszłości Wielgusa nie mogą być spisane na rachunek błędów młodości, bo wywołują w Polsce gwałtowny sprzeciw wobec nominacji na jeden z najważniejszych urzędów kościelnych w kraju. W Watykanie zrobiły duże wrażenie polskie sondaże opinii publicznej, z których wynikało, że większość Polaków nie chce biskupa — byłego współpracownika komunistycznych służb. Niezależnie od oceny biskupa, przy takim nastawieniu trudno powierzać mu rządy nad diecezją i dlatego zapadała decyzja o dymisji. W pewnym sensie kard. Bertone wysłuchał vox populi, czyli głosu ludu. Zadecydowała reakcja Polaków”.
Watykanista Marco Politi
„Gazeta Wyborcza” 8 I 2007

Rządowi nie udało się przejąć CBOS

„Centrum Badania Opinii Społecznej jest instytucją państwową. Dziś dyrektora naczelnego wybiera Rada [...]. Według projektu kancelarii premiera dyrektora już nie powoływałaby wspomniana Rada, a sam premier. Byłby on nieusuwalny przez całą pięcioletnią kadencję. W projekcie nie zapisano żadnych wymogów formalnych, jakie powinien spełniać kandydat na to stanowisko. — Chcieliśmy ułatwić życie Radzie CBOS, ale po jej negatywnej opinii zrezygnowaliśmy z wdrażania tego projektu — tłumaczy rzecznik rządu Jan Dziedziczak. [...] Opinia Rady podpisana przez prof. dr. hab. Andrzeja Kojdera jest druzgocąca. «Zmiana procedury wyboru dyrektora CBOS, zwłaszcza bez określenia warunków, które kandydat na dyrektora powinien spełniać, jest propozycją nietrafną» — napisali eufemistycznie członkowie Rady. Dalej jest już jednak mniej dyplomatycznie. Ich zdaniem zmiana sposobu wyboru władz «zostanie uznana za zamach na niezależność i autonomię ośrodka badawczego, który cieszy się wysoką renomą jako instytucja w pełni profesjonalna, wiarygodna i obiektywna». Rada ostrzegła też autorów projektu, że jego wdrożenie «będzie odczytane jako tendencja do centralizacji państwa i ograniczania procedur demokratycznych». W piśmie skierowanym do ministra Mariusza Błaszczaka Rada napisała też, że «tylko niezależny, a zarazem rzetelny» ośrodek badawczy może «być przydatny decydentom politycznym». «Ukazuje bowiem niezafałszowany, wolny od ideologicznych sympatii i antypatii obraz rzeczywistości społecznej» — dowodziła Rada. — Argumenty jak widać przemówiły do wyobraźni — mówi w rozmowie z nami prof. Kojder. [...] Projekt nadal tkwi na stronach Biuletynu Informacji Publicznej kancelarii premiera. Dziedziczak zapewnia, że to standardowa sytuacja. — «Dopiero by była afera, jakbyśmy ten projekt stamtąd usunęli» — tłumaczy. [...] W czasie konsultacji międzyresortowych żaden z ministrów nie zakwestionował pomysłu mianowania dyrektora przez premiera. Sam projekt powstał w kancelarii zaraz po tym, jak w marcu gwałtownie spadły notowania rządu w badaniach CBOS. Pracownicy kancelarii premiera zarzekają się, że to czysty przypadek”
Mikołaj Wójcik
„Dziennik” 3 VII 2007, s. 6

Do i od redakcji

List otwarty (w zwykłym sensie tego słowa)

Szanowni Koledzy

Parę dni temu via Biuro PTS otrzymałam anonim. Zapewne po uporaniu się z szokiem wyrzuciłabym go do kosza i starałabym się zapomnieć o jego podłej treści, gdyby nie fakt, iż list ten został otwarty we wspomnianym Biurze! Na kopercie widnieje następująca inskrypcja:
Prof. B. Fatyga
Polskie Towarzystwo Socjologiczne
Zarząd Oddziału Warszawskiego
ul. Nowy Świat 72
00-330 Warszawa
List wysłano z Warszawy tzw. priorytetem. W tej sytuacji uznałam, iż nie mogę pozostawić tego faktu bez odpowiedzi.
Autorko lub Autorze, mam zatem podstawy, by przypuszczać, iż należysz do warszawskiego środowiska socjologicznego i chcę Ci jasno powiedzieć, że ten sposób komunikowania się jest w moim przekonaniu absolutnie niegodny ani człowieka i humanisty, ani socjologa. Nigdy nie przypuszczałam, że w tym środowisku będą się pojawiały takie przekazy. Jeśli rzeczywiście uważasz, że mam „brudne rączki brudne”, proszę mi to powiedzieć publicznie (do czego było i jest wiele okazji) i wskazać powody takiej oceny. Przypuszczam zresztą, iż przyczyną wysłania tego dzieła epistolograficznego może być moje stanowisko w kwestii lustracji, które wielokrotnie wypowiedziałam publicznie.
Po otrzymaniu tego „listu otwartego” chciałabym wobec tego wyrazić jeszcze jedną opinię: otóż uważam, iż osoby, które stosują i akceptują takie praktyki zamiast otwartej dyskusji, nie tylko nie powinny znajdować się w PTS, ale także nie powinno być dla nich miejsca w żadnym szanującym się środowisku.
Bez zwyczajowych wyrazów szacunku
Barbara Fatyga
OW PTS
Warszawa, 14 V 2007

Od redakcji (informacja otrzymana z Biura ZG PTS):
Listy przychodzące do Biura PTS to listy służbowe, a do roli kierownika należy otwieranie i przeglądanie korespondencji służbowej. Tak traktuje się listy przychodzące do Komitetu Socjologii PAN, który ma adres do korespondencji taki, jak Biuro PTS, oraz inne listy przysyłane na adres Biura. List adresowany do Przewodniczącej Oddziału Warszawskiego został uznany za służbowy i dlatego został zwyczajowo otwarty.
Maria Mańkowska, kierownik
Biuro PTS
Biuro Zarządu Oddziału Warszawskiego
Biuro Komitetu Socjologii PAN

Jubileusz w Instytucie Socjologii UW

W tym roku mija pięćdziesiąt lat od wznowienia studiów socjologicznych w Uniwersytecie Warszawskim; studia te zostały uruchomione po wojnie w 1947 r. i po kilku latach zlikwidowane. W 1957 r. powstał zespół katedr socjologicznych, które w 1968 r. zostały przekształcone w Instytut Socjologii. Z tej okazji Instytut organizuje konferencję jubileuszową — odbędzie się ona 19 października 2007 r. na terenie Uniwersytetu. Przygotowuje się też publikacje książkowe: historię socjologii na Uniwersytecie Warszawskim oraz wybór prac o społeczeństwie polskim powstałych w Instytucie Socjologii.
Konferencja będzie otwarta, a o jej szczegółach Instytut Socjologii powiadomi środowisko socjologiczne pod koniec września, także za pośrednictwem PTS.

Uwaga: plagiaty

Do Pani dr Małgorzaty Leśniak

Szanowna Pani Doktor,
Z przykrością stwierdzam, że dopuściła się Pani plagiatu mojej (a także Andrzeja Siemaszki oraz prawdopodobnie wielu innych autorów) publikacji w tekście opublikowanym przez Panią w książce zbiorowej Krzysztofa Czekaja, Krzysztofa Gorlacha oraz Małgorzaty Leśniak: Labirynty współczesnego społeczeństwa, Wydawnictwo Śląsk, Katowice 1998. Załączam pliki zawierające zeskanowane fragmenty splagiatowanych prac oraz fragmenty Pani pracy, z zaznaczeniem plagiatów oraz stron publikacji mojej oraz Andrzeja Siemaszki, z których zostały one zaczerpnięte. Sprawa jest tym bardziej przykra, że byłem recenzentem wspomnianej pracy i zwracałem uwagę na konieczność uzupełnienia dokumentacji wykorzystywanych w niej fragmentów prac innych autorów. Nie został mi udostępniony ani nie szukałem Pani tekstu po mojej recenzji, ale zarazem nigdy nie spodziewałbym się tego, co stwierdziłem, gdy przypadkiem ten tekst obejrzałem.
Z poważaniem
Jerzy Kwaśniewski

Od redakcji: do listu Autor dołączył obszerną dokumentację problemu.
*

Do Polskiego Towarzystwa Socjologicznego

Szanowni Państwo,
W początkach Nowego Roku poza życzeniami chciałabym namówić za pośrednictwem „Informacji Bieżącej” do kontynuowania — rozpoczętego tekstem prof. dr hab. Elżbiety Tarkowskiej — problemu nagminnego wykorzystywania cudzych tekstów bez odsyłaczy. Prace magisterskie to na ogół kompilacje cudzych tekstów bez podania źródeł. Studenci bronią się przed cudzysłowami. Jak trudno jest zachować w tym względzie dyscyplinę, wie każdy promotor. Bezkarność powoduje, że tego typu styl pisarski uprawiają doktoranci, a zdarza się, że i utytułowani autorzy. Oswojeni z cudzym tekstem, publikują go pod własnym nazwiskiem. Czasami asekurancko na końcu zamieszczają nazwisko autora pierwowzoru. Brak otwarcia i zamknięcia cudzysłowu uniemożliwia orientację, „co do kogo należy”. Jako przykład niech posłuży tekst zamieszczony w „Studiach Socjologicznych” 1996, nr 3 Huberta Sommera: Przewartościowania religijne młodej inteligencji. Przesyłam oryginał ze „Studiów” i pierwowzór z mojej pracy Postawy inteligencji wobec religii. Studium socjologiczne, IFiS PAN, Warszawa 1991, s. 27–34.
Podany przykład niestety nie jest odosobniony. Kilka dni temu rozesłał podobną informację prof. Jerzy Kwaśniewski. Ja sama z tego powodu zanegowałam dwie rozprawy doktorskie. Dla mnie i mojego pokolenia jest to „nowy” styl uprawiania nauki, zwłaszcza przez młodych aspirantów do kariery akademickiej. Ironicznie określam ten rodzaj działalności jako „manierę postmodernistyczną”. Postmodernizm preferuje m.in. kolaż jako formę dzieła. I te prace tak wyglądają, prawie każdy akapit kończy się przypisem odwołującym się do innego autora. Nie byłoby w tym nic zdrożnego, a wręcz przeciwnie, erudycja jest wartością bardzo cenioną w nauce. Szkopuł polega jednak na tym, że autorzy ci tak naprawdę posiłkują się zaledwie kilkoma publikacjami, a cudzą erudycję podają jako własną. W pracy naukowej dopuszcza się wykorzystywanie literatury niejako z „drugiej ręki”, zawsze jednak z podaniem właściwego — dla piszącego — źródła. Drugim z tej serii mankamentem jest unikanie cudzysłowów. Czasami trudno się zorientować, gdzie przebiega cezura między poglądami czy koncepcjami przytaczanych autorów a poglądami autora, który je przytacza. Narracja bez cudzysłowu ma sugerować czytelnikowi, że wszelkie zawarte w pracy myśli, zgrabnie sformułowane zdania są dziełem tylko jednego autora, a mianowicie tego, którego nazwisko widnieje na okładce. Stosowanie cudzysłowów ma również aspekt moralny.
Codzienna prasa donosi o ujawnianych plagiatach w pracach naukowych. Czy nie pora, by przyjrzeć się zjawisku i podjąć próby jego ukrócenia? Nawet najlepszy program komputerowy pod hasłem „antyplagiat” nie rozprawi się z tym zjawiskiem, jeżeli nie będzie mu towarzyszyć powszechny brak przyzwolenia na tego rodzaju praktyki i ich jednoznacznie negatywna ocena w środowisku naukowym.

Z wyrazami szacunku
Maria Libiszowska-Żółtkowska
IPSiR UW
Warszawa, 15 I 2007

Od redakcji: Do listu Autorka dołączyła obszerną dokumentację problemu.

Myśli o socjologii i socjologach
101. Rozczarowałaś się do socjologii? Dobrze to o tobie świadczy. Pozbyłaś się złudzeń.
102. Tylko przyjęcie hipotezy, że poza seksem dzieje się między ludźmi coś ważnego, usprawiedliwia uprawianie socjologii.
103. Socjologów w Polsce można podzielić na cztery kategorie: gazetowych, telewizyjnych, akademickich i innych.
104. Środowiskowy rozgłos zyskała dzięki łóżkom, w których sypiała, powszechny — dzięki swym książkom.
105. Łatwo dobrze mówić o socjologii, kiedy nie jest się socjologiem.
106. Stultorum infinitus est numerus. Także wśród socjologów?
107. Dzielny socjolog — żywy czy martwy — zawsze trzyma fason.
108. Poza teorią systemów Luhmanna istnieją — dzięki Bogu! — także inne teorie socjologiczne.
109. Przeciętny socjolog mówi to, co wszyscy wiedzą. Dobry to, co ktoś już powiedział. Wybitny hołduje milczeniu.
110. Skąd się biorą dzieci? Wiadomo. A skąd się biorą socjologowie? Głównie ze środowisk, które w młodości ich odepchnęły albo które sami porzucili.
111. Czy socjolog wie, kiedy nadchodzi jego godzina prawdy? Czy kiedykolwiek to wie?
112. Zawiść chadza pod rękę z niejednym socjologiem. Upodobała sobie zwłaszcza tych, którzy wydostali się z nizin społecznych.
113. Zdarza się, że nawet młody socjolog żyje w świecie, którego już nie ma.
114. W socjologii zostało stworzone pojęcie „czynności pozornych”. A dlaczego nie ma pojęcia „czynności bezużytecznych”?
115. Do jakiej kategorii należą prawdy socjologiczne? Do prawd małych czy bardzo małych?
Andrzej Kojder

Pożegnanie

Tadeusz Doktór — wspomnienie

19 czerwca 2007 r. nieoczekiwanie Tadeusz zmarł, we śnie i na wsi, otoczony drzewami, pszczołami, przy otwartym laptopie, na którym niewątpliwie pracował. Śmierć Tadeusza zaskoczyła, ale jeszcze bardziej nas.
Jako kto do Tadeusza i o Tadeuszu chcę mówić? Kim i jaki dla mnie Tadeusz był? Najpierw Tadeusz był kolegą, którego 20 lat temu poznałam na konferencji. Zazdrościłam mu wielkiego spokoju w prowadzeniu prezentacji i znakomitego angielskiego. I tak już zostało.
Był Tadeusz Autorem Nomosu, wydawnictwa, którym kieruję. W 1992 r. wydał w Nomosie książkę Ruchy kultowe. Psychologiczna charakterystyka uczestników. Książka ta stała się przykładem rzetelności i bezstronności w naukowym badaniu Nowych Ruchów Religijnych. W tej dziedzinie Tadeusz stał się wzorem do naśladowania, autorytetem o ogromnej wiedzy, badaczem szanowanym przez różne grupy wyznaniowe. Ponieśliśmy i w świecie nauki, i w świecie religii niepowetowaną stratę. Nikt tak jak on nie potrafi w sobie łączyć precyzji narzędzi i celów badawczych z delikatnością, subtelnością i uwagą, jaką obdarzał członków badanych przez siebie religii mniejszościowych. Dorobek naukowy Tadeusza rozwijał się w bardzo obiecującym kierunku. Ostatnio zajmował się empirycznym testowaniem socjologicznych teorii religii, co robi naprawdę tylko kilka osób na świecie. Jeszcze się ukażą dwa–trzy artykuły z tego zakresu i nic więcej. To wielka strata dla nauki, że te prace zostały przerwane!
Był Tadeusz moim współpracownikiem. Wspólnie prowadziliśmy duże badania w 1997 i 1998 r. w ramach międzynarodowego projektu „Religious and Moral Pluralism”. W ich efekcie powstała nasza wspólna książka Religijny i moralny pluralizm w Polsce, wydana w 2001 r. Niejedną noc przegadaliśmy, nie raz się spieraliśmy, nie zawsze o rzeczy najważniejsze. Tadeusz potrafił się upierać. Taki był.
Niejeden obiad w niejednym kraju zjedliśmy razem i wino wypiliśmy niejedno. Tadeusz lubił dobre jedzenie, dobre wino, lubił smakować życie. Taki był.
Byliśmy członkami tych samych krajowych i międzynarodowych organizacji. W Polsce był bardzo aktywnym członkiem PTS, szczególnie Sekcji Socjologii Religii, i Polskiego Towarzystwa Religioznawczego. Regularnie uczestniczył w zjazdach PTS, a także w konferencjach organizowanych przez Sekcję. Współuczestniczył w zakładaniu International Study of Religion in Eastern and Central Europe Association (ISORECEA) w 1995 r. Nie opuścił żadnej z 8 dotychczasowych grudniowych konferencji. Na ostatniej, w ubiegłym roku na Węgrzech, na Walnym Zgromadzeniu został wybrany na wiceprzewodniczącego, co w myśl statutu i zwyczajów ISORECEA oznacza, że był desygnowany na przewodniczącego w następnej kadencji. Wybieraliśmy się do Lipska w lipcu tego roku na konferencję International Society for Sociology of Religion (ISSR).
Poczucia wielkiej straty doświadczają przyjaciele Tadeusza z całego świata. Ślą listy pełne żalu i współczucia dla rodziny, żony Barbary, którą kochał miłością wierną i niezłomną, synów i wnuczek, z których był taki dumny. Profesorzy: Pace z Uniwersytetu w Padwie (aktualny przewodniczący International Society for Sociology of Religion), Eileen Barker (światowej sławy autorytet w dziedzinie Nowych Ruchów Religijnych), James Richardson z Uniwersytetu w Reno (USA), Peter Beyer z Uniwersytetu w Ottawie (Kanada), James Beckford z Uniwersytetu Warwick (Anglia), Olaf Müller z Uniwersytetu Viadrina (Niemcy), Sinia Zrinčak z Uniwersytetu w Zagrzebiu (Chorwacja), Aleksander Agadjanian z Uniwersytetu w Moskwie i wielu innych z wielu krajów. Tadeusz był znany, ceniony, szanowany i lubiany!
Był zatem Tadeusz i dla mnie, i dla wielu innych uczonym kolegą, współpracownikiem, współuczestnikiem. Ale przede wszystkim i we wszystkim razem Tadeusz był moim przyjacielem! To zaszczyt mieć w Tadeuszu przyjaciela i być Mu przyjacielem. To na widok jego uśmiechniętej twarzy rozjaśniło mi się serce na pewnym zapomnianym przez Boga i ludzi dworcu autobusowym w Meksyku. Po dwóch tygodniach wędrowania, sterana samotnością, kogo widzę? Tadeusza! Jakie szczęście!
To od Tadeusza mogłam oczekiwać szczerej recenzji. Niejednokrotnie bywaliśmy względem siebie krytyczni. Ceniłam to bardzo! Przyjaźń to wielki dar. Dziękuję, Tadeuszu.
Od Tadeusza chciałam i dalej chcę się uczyć — bezkompromisowych wartości, które na pewno nie zawsze były łatwe dla najbliższych, niechęci do pracy, która nie jest twórcza, nieugiętego wygospodarowywania czasu na pasje: pszczoły, życie w zgodzie z naturą, uprawianie sportów — zamiłowanie do pływania i nart.
Drogi Tadeuszu, Przyjacielu!
Pozwól, że na koniec słowami z tego świata, bo innych nie znamy, złożę Ci ostatnie życzenie:

Tam gdzie jesteś
niech wody będą bardziej przejrzyste niż te w kochanym przez Ciebie Morzu Czerwonym
niech akacje i lipy na Twój miód kwitną obficie
a pszczoły niech nucą miłą Ci pieśń

Tam gdzie jesteś
niech śniegi będą bielsze a góry śmielsze
byś mógł śmigać w wieczności

My tu, po tej stronie czasu
zawsze będziemy Cię pamiętać
Irena Borowik

Forum przedsiębiorczości

ZAKŁAD BADAŃ NAUKOWYCH
POLSKIEGO TOWARZYSTWA SOCJOLOGICZNEGO
00-052 Warszawa, ul. Mazowiecka 11
tel. (0 22) 826 57 01
tel./fax (0 22) 826 57 68
e-mail: zbnpts@neostrada.pl

Zakład Badań Naukowych Polskiego Towarzystwa Socjologicznego działa od 1984 r. Jest placówką wyjątkową, wyróżniającą się wysokim, akademickim poziomem prowadzonych badań społecznych.
ZBN PTS zapewnia swoim klientom współpracę z najlepszymi w kraju specjalistami w zakresie metodologii i innych dziedzin badań społecznych. Instytut Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego podpisał z nami umowę o współpracy w dziedzinie badań społecznych.
Realizujemy badania ilościowe i jakościowe. Zakład posiada profesjonalną i doświadczoną ogólnopolską sieć ankieterską, prowadzoną przez wypróbowany zespół koordynatorów terenowych. Naszą specjalnością są trudne, nietypowe projekty wymagające od ankieterów dużych umiejętności warsztatowych. Specjalizujemy się także w badaniach, w których trzeba zebrać trudno dostępne dane instytucjonalne, oraz w pilotażach i wywiadach pogłębionych, nagrywanych na magnetofon. Przyjmujemy też do realizacji elementy badań prowadzonych przy inne firmy, np. projektowanie badań i narzędzi badawczych, opracowywanie założeń doboru prób losowych i przeprowadzanie doboru próby, redakcja i druk ankiet i kwestionariuszy, opracowywanie kluczy kodowych wraz z wprowadzaniem danych.
Nasza oferta obejmuje:
• Doradztwo
• Ekspertyzy
• Konsultacje metodologiczne
• Kontrolę pracy ankieterów
• Analizę statystyczną danych
• Pilotaże
• Obsługę grantów badawczych, w tym grantów doktoranckich
• Sondaże opinii
• Badania ewaluacyjne
• Badania socjoekonomiczne firm
• Badania elit politycznych
• Badania samorządów lokalnych
• Badania społeczności lokalnych
• Badania rynku pracy
• Badania młodzieży
• Badania z zakresu socjologii medycyny
• Badania patologii i dewiacji społecznych
• Badania oferty wydawniczej, w tym w branży edukacyjnej
• Badania adresowane do szkół wyższych zainteresowanych oceną swojej działalności i opracowaniem strategii rozwoju
W ciągu 20 lat pracy Zakład Badań Naukowych PTS (początkowo pod nazwą Biuro Badań Społecznych PTS) wypracował sobie opinię ośrodka badawczego, który jest przyjazny dla klientów, a rzetelność i akademicki poziom łączy z przystępnymi cenami swoich usług.

INFORMACJE BIURA PTS

WYSOKOŚĆ SKŁADEK CZŁONKOWSKICH PTS

Zgodnie z uchwałą WZD PTS składki członkowskie od 1 kwietnia 2004 r. wynoszą:

dla niesamodzielnych pracowników naukowych (mgr, dr) - 50 zł
dla samodzielnych (dr hab., doc., prof.) - 80 zł
dla emerytów, rencistów i bezrobotnych - 10 zł
dla członków zagranicznych - 25 USD.

Numer konta bankowego PTS:
PKO BP XV O/Warszawa
75 1020 1156 0000 7802 0059 7252

Na to samo konto należy dokonywać wpłat na Fundusz Samopomocy Koleżeńskiej z zaznaczeniem: "Fundusz Samopomocy Koleżeńskiej".

Składki ISA należy obecnie przesyłać na konto Sekretariatu ISA w Madrycie:
International Sociological Association
US$ account no. 0104-0591-52-308231275
Banco Exterior de Espana
Agencia 50, Servano 49
28006 Madrid, Spain

Sekretariat ESA:
European Sociological Association
IRESCO
59-61 rue Pouchet
75849 Paris Cedex 17 - France
tel. 333 140 251263
fax 33 140 2510124

Wyciąg ze Statutu PTS: "Członkostwo ustaje na skutek skreślenia z listy członków przez Zarząd Główny w następstwie nie usprawiedliwionego zalegania w opłacaniu składek członkowskich przez okres 1 roku mimo pisemnego upomnienia".

Członkowie PTS otrzymują "Informację Bieżącą" za pośrednictwem zarządów oddziałów, które są proszone o bezzwłoczne jej rozsyłanie.

"Informacja Bieżąca" jest finansowana w części ze środków Komitetu Badań Naukowych, a w części ze środków własnych Polskiego
Towarzystwa Socjologicznego

Redaktor: Paweł Załęcki
Współpraca: Wojciech Pawlik, Maria Mańkowska
Opracowanie: Ewa Pajestka-Kojder
Projekt okładki: Ireneusz Sakowski

Tadeusz Doktór
(1950–2007)
19 czerwca 2007 r. nagle we śnie zmarł dr hab. Tadeusz Doktór, absolwent filozofii i psychologii Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, autor znaczących publikacji religioznawczych. Wi